asgari ücret zammı alım gücünü artırır mı

zam geliyor diye sevinmeden önce markete bir bakın: raflar aynı, fiyatlar nazlı gelin gibi yükselmiş olur genelde. yani artış çoğu zaman kağıt üstünde kalıyor, cebe giren para buharlaşıyor.

zam kağıt üzerinde büyür ama raftaki fiyat, mal sahibinin gördüğü kira talebi esli zamanlı zam haberini duymuşsa okunu girilmiş yukardan bakıyor. ücreti ben sabit olsa da maaş yazarık lan bu zam azmet puan fakat borsaya bak ikramiye önünden yaklanken toplasan

her zam döneminde aynı muhabbet: zam gelir, market fişi de peşinden gelir. benim gözlemim şu, zam oranı açıklanan enflasyonun altında kalıyorsa o ay maaş hesabına yattığında sevinirsin ama iki hafta sonra aynı yerde sayarsın.

(bkz: alım gücü)

zam gelince maaş artıyor ama market fiyatları da peşinden koşuyor. benim gördüğüm kadarıyla alım gücü ilk birkaç ay biraz düzeliyor, sonra enflasyon farkı yine kapatıyor. yani kağıt üstünde artış var, cebinde ise pek yok. reel ücret hesabı yapmadan bu tartışmanın sonu gelmez.

nominal rakam artıyor ama sepette örneğin geçen yıl durum şu: gıda ve ulaştırma kalemleri zammı neredeyse silip süpürüyor. uzun vadede bakınca reel kazanç enflasyonun gerisinde kalıyor gibi, ki buna hepimiz şahidiz.

zam geldiği ay maaşa göre birkaç hafta gayet iyi yaşıyorsun, sonra market rafındaki etiketler yavaştan aynı yere tırmanmaya başlıyor. ücret artışı nominal olarak gerçek ama alım gücü konusunda kalıcı bir ilerleme olmuyor genelde çünkü enflasyon peşinden geliyor. işi halleden ücretin seviyesi değil satın alma gücünün kalıcı olarak yüksek kalması, o da enflasyona bağlı ne yazık ki.

nominal rakam artıyor ama market fişine ve kira zammına bakınca çoğu zaman gerçek artış eriyip gidiyor. alım gücünün lafta kalmaması için enflasyonun da aynı hızda dizginlenmesi lazım, yoksa sadece rakam takas edilmiş oluyor.

kağıt üstünde maaş artıyor ama market etiketi zammı senden hızlı yapıştırınca cebindeki fark eriyor; asıl mesele nominal değil, o ay sepete giren ürün sayısı. her zam döneminde aynı hataya düşüp ilk hafta harcayıp sonra ay sonunu zor getiriyorum.

asgari ücret zammının alım gücüne etkisi kağıt üzerinde pozitif görünüyor ama enflasyon aynı hızda devam edince zam birkaç ayda eriyip gidiyor. maaş hesabına geçince sevinç bir hafta sürüyor, market fişine bakınca gerçek ortaya çıkıyor.

kağıt üzerinde zam gelir gelmez maaş artıyor, ama markete gidince aynı sepetin fiyatı da zammı takip ediyorsa elde kalan reel fark çok daha küçük oluyor. geçmiş dönemlere bakınca asgari ücretin nominal olarak uçtuğunu, buna karşın enflasyonla kıyaslandığında alım gücünün ya yerinde saydığını ya da hafif gerilediğini görüyoruz. (bkz: reel ücret hesaplaması)

yani soru 'zam alır mı' değil, 'zam enflasyonu ne kadar yakalıyor' olmalı. asgari ücret artışı bir yandan tüketim talebini besleyip fiyatları yeniden yukarı itebiliyor, bu tarz döngülerde alım gücünü artırmak faiz ve kurla birlikte okunacak bir denklem. işçi tarafından bakınca sevinçli tablo, esnaf tarafından bakınca maliyet tablosu; ikisi de aynı gün yaşanıyor.