• bugün (91)
  1. asgari ücret zammı açıklandığı gün hesap kitap yapan çok oluyor ama market fişlerine bakınca zam oranının enflasyonun gerisinde kaldığı gerçeği hemen ortaya çıkıyor. yani cebimizdeki para artıyor gibi görünse de sepetteki ürün sayısı aynı kalıyor, hatta bazen azalıyor desek yanlış olmaz.
  2. zam geldiğinde bir an seviniyorsun ama manavda, kirada ve faturada aynı oranda eridiğini görünce o sevinç hemen geçiyor.

    hesap yapınca fark ediliyorki nominal artış reel olarak çoğu zaman cebimize girmeden uçup gidiyor.
  3. asgari ücret zammı açıklandığında herkes yüzdeye bakıp seviniyor ama market rafına gidince hesap değişiyor. benim gözlemim zam oranından çok o ayın enflasyonu ve kalem kalem fiyatlar belirleyici; kağıt üzerinde artan maaş, alışverişte aynı sepeti doldurmayınca kimse mutlu olmuyor. maalesef alım gücü meselesi bir yıllık zamla çözülen bir şey değil.
  4. açıklanan zam ilk bakışta yüksek geliyor ama markete girince hesap yine şaşıyor. ben kişisel bütçemde zam oranı ile enflasyon oranını yan yana koyunca farkın kapandığını pek görmedim. ücret artışı kağıt üstünde güzel, sepette aynı hikaye dönüyor. asıl mesele gelirin artması değil, artışın kalıcı olması.
  5. zam geldiği gün herkes sevinir ama iki ay sonra markete girince o sevinç buharlaşır. rakam artıyor, alım gücü aynı yerde sayıyor; klasik enflasyon yarışında hep bir adım geride kalıyoruz.
  6. her zam döneminde aynı film: zam gelir, market rafındaki etiketler sanki önceden anlaşmış gibi peşinden gider. yılın ilk yarısında maaş biraz rahatlatır gibi olur ama enflasyon sessizce kemirir, ikinci yarıda yine hesap kitap yapar halde buluruz kendimizi. alım gücü tartışması da aslında tam burada başlıyor: cebimizdeki rakam büyüyor ama sepete giren ürün sayısı yerinde sayıyor. geçen sene iki hafta idare eden market alışverişi şimdi on günü zor çıkarıyor, kabaca böyle.
  7. zam oranı açıklandığı akşam bir seviniyorsun, ay sonu market fişine bakınca sevinç buharlaşıyor. mesele zammın büyüklüğü değil, enflasyonun ondan hızlı koşup koşmadığı.
  8. her zam dönemi aynı film: maaş rakam olarak artıyor ama market etiketi ondan hızlı koştuğu için cebimdeki para erimeye devam ediyor. nominal artışa güvenip portföyü savunmasız bırakmamak lazım, altın ve döviz tarafında ufak da olsa bir hedge şart.

    (bkz: reel getiri)