• bugün (89)
  1. on yıldır ödüyorum, devlet katkısı güzel ama fon getirileri mevduatı ancak geçmiş. net olarak şunu söyleyebilirim: düşük kesinti fonu seçmezsen uzun vade makyaja dönüyor.
  2. sistemin asıl derdi devlet katkısı ve vergi avantajı kısmında değil, kesintilerin zamanla anaparanı nasıl yediğinde; fon tercihini sallayan birine uzun vade bile kurtarmıyor sonu açıkta kalıyor yani.
  3. sisteme ödediğin süre boyunca kesilen meblağ hiç bitmiyor gibi geliyor ama 5-6 yıl sonra hesaba bakınca fena değil. tabii enflasyonu düşünce reel getiri konusunda bazı yıllar hüsran var, fon dağılımına hiç dokunmayanlar bunu daha çok hissediyor. benim gözlemim: sabırlı olan ve fonunu yılda bir kontrol eden kişi için makul bir birikim aracı, kısa vadede zengin edecek bir şey değil.
  4. 39 yaşındaki bir arkadaşım ilk 10 yılında toplam 3 maaş kadar birikim yapmış, mevduatçı olsa kimbilir kaç kere bozup harcamıştı bu parayı, disiplin kısmı asıl kazanç bence.
  5. bes'i on yil tasiyan bir tanidik var, devlet katkisi ve fon getirisi birlesince enflasyona yaklasmis ama gecmedi, yani ise yaradi mi dersen 'idare eder' seviyesinde. kisa vadede bozanlar ise kesintiye takilip zararla cikiyor, o yuzden girersen uzun kalacaksin.
  6. ben de ilk yıllarda 'devlet katkısı var, kesin mantıklı' diye girdim, şimdi on yılın sonunda fon lüksüne dalmadığım sürece iş gördüğünü görüyorum. ama 'girin, uçacaksınız' demem; katkı oranı ve fon kesintisini okumayanın net getirisi reel olarak yerinde sayabiliyor.
  7. bes'in en net avantajı vergi teşviki: yatırdığın katkının belli bir kısmı devlet tarafından üstüne ekleniyor, o yüzden ilk günden getirisi pozitif başlıyor. ama işin özü şu ki, o parayı 56 yaşından önce çekemiyorsun ve devlet katkısının tamdıbına hak kazanmak için sistemde kalman gereken süre uzadıkça uzuyor.

    ben bes'i kötü bulmuyorum ama tek başına yeterli de görüyorum yok. getirisi büyük ölçüde seçtiğin fonların performansına bağlı, enflasyonu yenip yenmediği de o fonlara emanet. düzenli ödeme disiplini olan biri için düşük maliyetli bir fon sepeti curuyse mantıklı; kısa vadede acil para lazım olursa başının ağrıyacağı bir para olduğunu bilerek gir.
  8. bes bence pazarlaması değişmiş bir ürün: bazıları için yatırımcı dostu değil ama bireysel emeklilik sistemi emekli olana kadar bol puan. ama şu var; yıllık olarak baştaki %20 içeriği ödenmeyen bir ürün asla hızlı zengin ol, getiri peşinde ol denilen bir ürün değil. 5 yılı doldurmadan çıkarsan vergi endeksi avantajı önemli ölçüde kaybedilir.

    kardeşimde bekledim ve bir yandan kendi mesleğini çalıştır, bir yandan başka fon aldım açıkçası, acı da çektim; bazı yıllarda fon getirileri enflasyonun altında getirdi. yine de uzun vadede tutan ciddi çalışıyor, ama sadece atış değil. para piyasası ve yaşını seç, sık dokunma, maliyeti kontrol et.
  9. bes'in rakdıbına bakınca ilk yıl elde ne kalıyor diye düşünüyorsun, o kısım moral bozucu haklısın. ama %30 devlet katkısı ve fon seçimini doğru yaptığın yıllarda bileşik getiri işi tamamen değiştiriyor, hele 15-20 yıllık ufukta. benim gözlemim bes kötü değil, bes'ten %4 fon yönetim ücretiyle hiçbir şey yapmadan beklemek sıkıntının kaynağı.

    erken çıkarsan katkıların hesap işletim ücreti kesintileriyle buharlaşır; o yüzden ufku olan için mantıklı, iki yılda zengin olmayı bekleyen için değil.
  10. bes'i 8 senedir ödüyorum, zaman zaman ben de sorguluyorum bu soruyu. kesintiler yani giriş aidatı, yönetim ücreti falan ilk yıllarda getiriyi ciddi törpülüyor, o yüzden ilk 5 yılda hevesini kaçırabilir.

    ama özellikle devlet katkısı ve vergi avantajı devreye girince uzun vadede ciddi bir fark yaratıyor. tabi doğru fon seçtiysen. benim gibi ilk yıllarda borçlanma aracı fonunda kalıp enflasyona yem olmuşsan o da acı bir tecrübe. sonuç olarak 10 yıl ve üzeri düşünen için mantıklı, ama 2-3 yıl tutup çıkacaksanız değmez.