bist 100 endeksinin uzun vade getirisi

herkes enflasyonu üç haneyle yaşarken endeksin "dolar bazında" yatay kaldığını söylemek hoş değil ama gerçek. enflasyon düzeltilince bist 100 uzun vadede nominal güzel gösterir, reel bazda ise o kadar toz pembe değil.

yine de temettü hisseleri üzerinden yeniden yatırım yapıldığında tablo bir tık toparlanır. yani bakınız endeks geri dönüşüne, işin içine aldığın bahşiş hesaba katılmadan verilen hüküm eksik kalır. sepet yapan, karını çekmeyip hisse olarak tutan kişi, o klasik endeks getirisi tablosundan bir adım önde.

2010-2024 arası bist 100 tl bazında kâğıt üzerinde kat kat artmış görünüyor ama enflasyonla düzeltince reel getiri sandığın kadar parlak değil. yine de temettü eklenince uzun vadede mevduata göre önde kapattığı yıllar var, sadece iki uçlu testere gibi bir hisse senedi piyasası olduğunu unutmamak lazım.

uzun vade denince herkes reel getiriye bakmalı, nominal getiriye bakıp da mutlu olmak yanıltıcı. 2014-2024 arası bist 100'ün nominal tepkisi etkileyici, fakat enflasyonla indirgendiğinde manzara standart mevduatı çok aşan rakamlar vermiyor. özellikle 2018-2019 ve 2021 sonundaki kur şoklarında endeksin reel kaybı hiç de küçük değildi.

uzun vadeli getiri tablosu şöyle okunmalı; dibi tutturayım deme, mümkünse düzenli al, temettüyü yeniden yatır. benim en büyük pişmanlığım bundan 10 yıl önce aylık düzenli borsa alımı yapmamak oldu. bugün hesabı yapınca görüyorum, bireysel kağıt seçmeyi seven adam bile düzenli endeks alımını fonun bel kemiği yapsa daha rahat bir tabloya bakıyordu.

temettü reel getiri

endeksi tek kalem alıp 10 yıl tutanın getirisi, enflasyonla yarışmaktan çok öteye gitmedi çoğu dönemde; mevduat faizini yenmenin derdi burada zaten. dolar bazlı bakanlar o grafiğe bakınca halay çekme hevesini kaybediyor, o yüzden endeks biraz da ülkenin para biriminden ne beklediğine bağlı.

on yıllık grafiği tl bazında açınca herkes mutlu oluyor ama aynı grafiği dolar veya altın bazında açınca masallar bir yerde sönüyor. endeks dönemsel rallerle iki üç katına çıkıp sonra yıllarca yatay kalıyor; getirinin tamdıbını ralliyi kaçırmamış olmak belirliyor, yoksa uzun vadede endeksi taşımak kendi başına bir marifet değil.

enflasyon düzeltmesi olmadan bakınca bist 100 uzun vadede pek çok kişiyi mutlu etmiş gibi görünüyor ama reel getiriye çevirince işler o kadar parlak değil. son on beş yılda tl mevduat faizini ve enflasyonu hesaba kattığında endeksin reel bazda çok parlak olmadığını görüyorsun. tabii temettü ve bedelsizleri katmadan yapılan hesaplar var ki onlar da resmi bozan taraf. ben bir dönem endeksin senelik grafiğine bakıp 'bu kadar artmışsa kesin kazanmışımdır' diye düşünüyordum, portföyüme gerçekten enflasyon üstü getiri sağlayan kaç hisse var diye sorunca moraller bozuluyor. bu yüzden uzun vadede bence asıl önemli olan endeksi geçip geçmediğin değil, satın alma gücünü koruyup koruyamadığın.

endeks fonu alan biri varsa ona sözüm şu: kısa vadede dalgalanmaya alışın, uzun vadede ise enflasyonun sizi perişan etmediğinden emin olun.

bist 100 uzun vade deyince insan ister istemez son 10-20 yıla bakıyor ve orada şöyle bir sıkıntı var: ralli dönemleri güz, ortalamaya bakınca enflasyonun gerisinde kalan on yıllar oldukça fazla var. son 10 yılda grafiğe ne zaman girip çıktığın, tüm gözlemini belirliyor.

nominal olarak kârlı görünüyor ama enflasyonu hesaba katıp reel grafik yaptığında o tablo ciddi kabalaşıyor. uzun vadede endeks yerine doğru şirket seçmek ve temettüyü duvara anlatmak gerebiliyor; altın gibi bir noktadan diğerine bakınca fark çok açık.)
donuç olarak bistte uzun vade sabır gerektiriyor, garantisi olan bir reel getiri yok, bu yüzden 'son görüldüğü 2023 için' arkasına düşmeden endeksi mekanik almamak gerekiyor.

bist 100'ün uzun vadeli getirisi konuşulurken herkes inanılmaz rakamlar söylüyor ama işin içine enflasyon ve maliyet girince iş değişiyor. benim portföydeki gözlemim şu: endeks uzun vadede nominal olarak güzel getiriyor, asıl mesele o getiriyi sabırla elde tutup arada panikle bozmamak.

bist 100 endeksinin uzun vadesi sadece enflasyon mekaniğine sıkışınca kağıt üstü litre şişer; reel getiri için endeksin dönem dönem enflasyonun üstünde ilerlemesi gerekiyor. kendi gözlemim, yarı zamanlama ve temettü gözetilince uzun vadede fena yermiyor ama portföyün potansiyel kısmını teek kurumla oynamak riskli, şu kadar getirdi diye çok da kesin konuşunca tersine dönüyor işler her zaman her yerde.

endeksin nominal getirisi güzel görünüyor ama enflasyonla düzeltince iş değişiyor; temettüleri de katınca on yıllık vadede yine de mevduatın bir tık üstünde kalıyor, tabii doğru zamanda girip panikle satmadıysan.