-
bist 100'ü enflasyondan arındırmadan konuşan çok. kağıt üstünde yıllık ortalama getiri şık duruyor ama aynı dönemde dolar ve altın bazında ne yaptığına bakınca tablo değişiyor. benim gözlemim, endeks uzun vadede yönünü yukarı çeviriyor ama bu getiri düz bir çizgi halinde gelmiyor; arada iki yıl süründürüp sonra bir anda telafi ediyor.
mesele endeksi almak değil, o iki yıl süründüğü dönemde satmamak. 2018 sonrası portföyümün en büyük getirisi, hiçbir şey yapmadığım aylardan geldi. tabi bunu söylemesi kolay, yaşaması zor; kırmızı ekranda oturmak öğrenilmiş bir beceri.
-
nominal getirisi hep güzel görünür de işin içine enflasyon ve dolar girince tablo değişiyor. geçmiş on yıllara bakınca endeksin tl bazında katladığını, ama dolar bazında neredeyse yerinde saydığını görmek moral bozuyor. temettüyü yeniden yatırmadan hesaplanan getiriyle, temettü dahil endeks getirisi arasında ciddi fark oluyor; o yüzden "bist uzun vadede kazandırır" cümlesinin yanına hep "neye göre" sorusunu koymak lazım. yine de düzenli alım yapan biri için enflasyona karşı fena bir liman değil, tabii kağıt seçimini endekse bırakırsa.
-
enflasyon düzeltmesi yapılınca ortaya çıkan tablo birçok kişiyi şaşırtıyor: nominal getiri her yıl yüksek görünse de reel bazda bazı uzun pencereler neredeyse sıfıra yakın. endeksi mevduat ya da altınla kıyaslamak için mutlaka aynı dönemi ve reel getiriyi baz almak lazım.
-
grafiğe on yıllık bakınca endeksin tl bazında arttığı doğru ama dolar ve enflasyon bazında hep hayal kırıklığı çıkıyor. temettüleri katmayan ve portföyü çeşitlendirmeyen biri için o yükseliş çoğu zaman düz bir çizgi oluyor.
-
enflasyonla düzeltilince bist 100'ün uzun vadeli getirisi, ağızdan çıkan gibi toz pembe değil; on yıllık grafikte tl bazında güzel görünen ralli, dolar bazında yerinde saymışlıkla karışık bir tabloyu gösteriyor. yine de maliyetlenmeni düzenli alımlarla yaydıysan temettü getirisi sessiz sedasız işi kurtarıyor, tabii orada bir kısım parayı da çıkarmayı öğrenmek lazım.
-
2015'ten bu yana baktığımda enflasyonu baz alınca gerçek getiri beklediğim kadar parlak değil, ama temettü hesaba katılınca rakam bir tık düzeliyor. endeksi tek başına tutmanın anlamı, bireysel hisse seçme hatasını törpülemek diye düşünüyorum.
-
bist 100'ün uzun vadeli getirisine bakınca insanın kafası karışıyor. nominal olarak güzel bir yükseliş grafiği var ama işin içine enflasyon ve dolar girince tablo değişiyor. son on yıla baktığımda tl bazında hatırı sayılır bir kazanç görünüyor, ancak dolar bazında aynı heyecanı vermiyor. hele bir de 2018 ve 2021 gibi yıllarda yaşanan sert düşüşleri hesaba katınca, endeksin uzun vadede sabırlı olanı ödüllendirdiği doğru ama bu ödülün ne kadarının reel olduğu tartışılır.
düzenli alım yaparak maliyet ortalaması düşüren bir yatırımcı için sonuç fena değil. fakat tek seferde zirveden alan biri için aynı şeyi söylemek zor. endeksin uzun vadeli getirisi, giriş zamanlamasından çok zamanın içinde kalmaya bağlı gibi. yine de temettü verimini katmadan konuşmak eksik olur; temettülerle birlikte toplam getiri daha anlamlı bir hal alıyor.
-
bist 100'ü 2010'dan bu yana tutan biri enflasyona yenildi ama dolar bazında da pek parlak değil; yine de temettüyü katınca iş biraz değişiyor. endeksi geçmek kolay iş değil, çoğu aktif fon bile bunu başaramıyor.
-
enflasyon ortamında bist 100'ün nominal getirisi hep cilalı görünüyor. burada asıl mesele, kâğıt üzerindeki rakamı değil dolar bazında veya enflasyon düzeltilmiş reel getirisini konuşmak; ben 2013 zirvesinden alan birinin uzun yıllar reel olarak süründüğüne şahit oldum, o acı tecrübe hâlâ aklımda.
yine de şunu söyleyeyim: endeks kısa vadede dengesiz, uzun vadede ise dağıtılan temettüler de hesaba katıldığında makul bir getiri sunabiliyor. tek tek hisse seçmeye vaktiniz yoksa periyodik alımla endeks fonu bence fena bir fikir değil.
-
endeksin uzun vadeli getirisini dolar bazında inceleyince mesele kartopu gibi 20 yılda güzel yerlere gelse de son on yıl için aynı hikaye okunmuyor. backtestlere bakınca bilesik getiri bir yüzde kırk arası bir ortalama verse de buraya tek tek hisse seçmeyle girersen farklı, temel bütün goz on roa ve f/k filtresiyle seçersen farklı sonuç veriyor.
yahu bir de temettüleri yeniden yatırma ihmal edilirse bulunan sonuç ise, mevduat faiziyle yarıştırmak yanlış olur.
