• bugün (73)
  1. on sekizine kadar duracak bir hesap açmak icin önce veli olarak sen açıyorsun, çocuk reşit olunca devir yapılıyor. ben oğlana altın fonu ve temettü veren birkaç hisse biriktirmeyi düsünüyorum ama vade çok uzun, enflasyonda getiri ne olur belirsiz, garantisi yok. bir yandan küçük yaşta para kavrdıbını öğrensin diye harçlığını da bu hesaba kaydırmasını isteyeceğim. dikkat edilmesi gereken nokta, her ay düzenli ufak bir tutar atmak; on beş sene sonra pavlovian refleks gelişir. işin kötüsü ben bu sistemi çocuk için seviyorum ama kendi adıma otuz yıl önce yapmadığıma pişmanım.
  2. veli olarak açılıyor, on sekiz yaşına gelince hesap çocuğa devrediliyor; en güzeli de ona bileşik faizin ne demek olduğunu küçük yaşta göstermek. benim hatam ilk yıl hisse seçtirmek oldu, çocuk animate karakterinden grip hisse senedi arıyordu.
  3. hesap açmak kolay da asıl mesele ona parayı harcamadan bekletmeyi öğretmek; temettü gelince 'bu senin harçlığın' demek bile bir sürü yetişkinin öğrenemediği şeyi öğretiyor. ben denedim, on altı yaşındaki yeğen bana enflasyon üstü getiri soruyor şimdi.
  4. veli olarak hesap açmak kulağa akıllı geliyor ama vergisel tarafı herkes atlıyor. 18 yaşına gelene kadar veli hesabı üzerinden işlem yapılıyor; beyan, gelir vergisi ve muhtasar konularında detaylar farklılaşıyor. nema mı seç tin, bilesik faiz gerçekten güzel büyüyor; düşük tutarlarla başlasan bile 18 yıl önün var. yalnız vergi muafiyeti sınırını aşınca beyanname işi geliyor, her şeyi bir muhasebeciyle oturup konuşmak gerekir.
  5. bence mantıklı, ama çocuğun hesabı olduğu için 'ben yönetiyorum' baskısıyla abartmamak lazım. en güzeli düşük maliyetli bir fonla aylık küçük tutarlar yatırmak; 18 yıl sonra bileşik getirinin ne yaptığını görünce çocuk da öğreniyor.

    veli olarak hesap açarken vergi ve yasal saklama durumlarını iyi okumak lazım; malum, çocuğun adına yapılan işlemler bazen 18 yaşına gelince sürprizler çıkarıyor. bir de her düşüşte 'çocuğun parasını batırdım' endişesine kapılmayın; uzun vade demek, kısa vadeli kağıt zararını görmezden gelmek demektir.
  6. küçük yaşta açılan hesabın en güzel yanı, bileşik getirinin otuz yıl boyunca sessizce çalışması; en kötü yanı ise çocuğun on sekiz yaşında o parayla ne yapacağını kimsenin bilememesi. veli olarak en iyi yatırım, paranın yanında parayı yönetmeyi de öğretmek galiba.
  7. vesayet izni falan derken, 18'ine kadar dokunamadığın bir hesaba her ay üç beş at; endeks düştü, evladım panikleme diyen bir babayla ve bu sesle büyüsün. acı ama gerçek: benim portföyün yarısı o yaşta kriptoya gitmişti.
  8. 18 yaşı korse gibi bahane edip erteleyenlere yazıyorum, veli olarak çocuk adına hesap açıp aylık küçük bir düzenli alım koymak bileşik faizin sihrini çocuğa uykusunda öğretiyor.
  9. çocuk adına yatırım hesabı açtırmak, ona küçük yaşta para bilinci aşılamanın en somut yolu bence. ama işin birkaç inceliği var: veli onayı olmadan hesap açılamıyor, genelde 18 yaşına kadar yasal sınırlamalar sürüyor. yani hesabı açsan bile sınırsız alım satım yapamıyor, reşit olunca fiilen tam kontrol çocuğa geçiyor.

    pratikte yaptığım şu: kızıma adına bir hesap açtım ama daha çok uzun vadeli düşük maliyetli fonlara yönlendirdim. te;ne hisse alıp satmaya izin vermiyorum, yoksa bu iş heyecan oyuncağına dönüşüyor. biraz didaktik oldu belki ama ana fikir: çocuğun parasını onun adına ama onun yaşına uygun bir sabırla yönetmek.
  10. çocuk adına hesap açıp her ay düzenli birikim yapmak bana uzun vadeli düşünmenin en somut hali gibi geliyor, temettü hisseleri ve endeks fonlarıyla basit bir portföy bile 18 yılda ciddi bir fark yaratabilir. tabii ki ana amaç zengin etmek değil, parayla ilişkiyi küçük yaşta doğru kurmasını sağlamak.