emeklilik için ne kadar para yeterli

bu sorunun tek bir doğru cevabı yok çünkü değişen şey senin harcama alışkanlığın ve enflasyon. kaba hesap aylık giderinin 25 katı diyen de var, 300 katı diyen de; ikisi de aynı ülkede yaşayamaz. ben kendi tablomda yıllık giderin %4'ünü çekme kuralını baz alıyorum ama türkiye'de enflasyon bu kuralı dövize çevirip uygulamayı gerektiriyor. sonuç olarak sayı kadar o sayıyı hangi enstrümanda tuttuğun da kritik.

samsun'da bir emekli ablam 7 bin lira ile geçinirken, istanbul'daki tanıdık 25 binle şikayetçi; sıcak para hiç yetmiyor gerçekten. bence cevap sabit bir rakam değil, çünkü sağlık, ev durumu ve varsa temettü geliri tabloyu baştan aşağı değiştiriyor.

aslında belli bir sayı yok, çünkü belli olan senin aylık giderin. kira yoksa 5 milyon, varsa 10 milyon tartışmasının öncesinde şunu sormak lazım: ayda kaç para harcıyorsun, enflasyondan sonra bunu ne kadara çıkaracaksın. ben kendi hesabımı 4% çekim kuralıyla yapıyorum, yani portföyün 25 katı senelik gider. 30 yaşında emekli olmak isteyen biri için bu sayı çok büyüyor, 50 yaşında belki rahat ediyor. net bir rakam veren finansçıya değil, kendi gelir tablona bak.

maalesef net bir rakam kimse söylemiyor çünkü enflasyon oyunu her yıl bozuyor; asgari tutar aylık giderin dört-beş katına deniyor ama ülkemizde çoğu insan emeklilikte harcama duvarını planlamadığı için sadece bu sayıyı görüp yoldan dönüyor.

yaslanacağın şehir, ev sahibi olup olmadığın ve sağlık harcaman hesabı komple değiştiriyor, o yüzden tek rakam vermek yanıltıcı. ben kendi adıma yıllık harcamamı baz alıp enflasyondan arındırılmış bir hedef tutuyorum; sonra mevcut portföyün reel getirisiyle kaç sene dayanacağını kabaca simüle ediyorum. bu hesaplar insanı psikolojik olarak rahatlatıyor ama tek bir sayıya bel bağlamak doğru değil.

40 yaşında kenarda beş yüz bin kişi, kırk yaşında emekli olmak isteyen arkadaşım için yetmedi, bizim 60 yaşındaki komşuya yetiyor. gelir beklentisi ve harcama düzeni değişince cevap da değişiyor, tek bir rakamdan bahsetmek zor.

hesap basit: yıllık miadını geçen giderini 25 ile çarpıyorsun, dördüncü yıl için ayrıca enflasyonu ekliyorsun gibi bir şey. ama gel gör ki türkiye'de bu hesabı yaparken enflasyonu yok saymak akıllılık değil. benim için cevap tek sayı değil, aylık harcanabilir gelir ile birlikte esnek bir tampon.

yani 3-5 milyon tl gibi kabaca bir hedef koyan arkadaş varsa mutlaka satın alma gücü kaybını unutmuştur. tampon yoksa emekli olunca panik başlıyor.

bu sorunun tek bir doğru cevabı yok, çünkü aylık giderin, enflasyon ve beklenen yaşam süresi denklemi kişiden kişiye değişiyor. kabaca bugünkü aylık giderinin iki yüz-üç yüz katı civarı bir birikim konuşuluyor ama asıl mesele o parayı enflasyona ezdirmeden koruyabilmek.

bu sorunun sabit bir cevabı yok, yıllık harcamanı bilmeden rakam vermek havada kalan bir tahmin oluyor; başka birinin 'bende şu kadar var' demesi seni bir yere götürmüyor. kaba tabirle yıllık giderinin 15-20 katı birikimi, üzerine bir de enflasyonu hesaba katınca şaşırıyorum kendi rakamımın genişliğine, haliyle daha çok birikime devam.

emekliliğe ne kadar para yetiyor sorusunda net bir sayı vermek maalesef yanıltıcı ama şunu söyleyebilirim: çekme oranlı hesapta bugünkü gideri baz almak lazy teknik; enflasyon, vergi ve düşük getirili dönemler birlikte çalışıyor, o yüzden aylık düzenli gözden geçirme şart.