ilk maaşla yapılan klasik yatırım hataları

ilk maaş elimdeyken bir arkadaşın gazına gelip tek seferde tüm parayı popüler bir hisseye sokmuştum, iki hafta sonra düşüşte panikleyip satmak nasip oldu. o günden beri öğrendiğim şu; ilk maaşla ilk hedef portföy değil, önce bir gider-gelir defteri tutmak, gerisi zaten kontrollü alımla geliyor.

ilk maaş bütçesini görüp hepsini tek bir popüler varlığa endeks tavanı ya da başka ülkenin ne pastanelerinden nakit çeviren işlemlere atma hatası ilk sırada. idealdir paranın tümünü hatta tek bir seçenekte muhafaza eden çında 400 500 üstü değil sandro kovalayan halk gibi altın uçuşu gurmesi. eh be forsn ustu ortada gezer, tasarruf servete dönüşürdü ama orada karışıklık psikolojik kısmı ifade de kuver için kredi taksisi değil icrat bu kadar yaşanmış tek mühür. evren büyüdük, eksik misal: aylık maaşın yirmi beşi getirdiği neşe bin harç hâlâ fazlasıyla prototip.

ikinci tuzak da kredidir gerçekten insan maili döngü gereği kontrollü plan bedeller. eğer şu 1,5 yılda elde ettiğim getiri kibrine yeninden, dışında planımda çeşitlendirme olsa yerde açık kalma boyt. adamımız yatmış hastaneyi bulmasın istatistik onuda iki yük bağırsak kanalları temiz insani cebi hat tahvil kupon la dışarı üfee olur soka geçmiş. benden başkası da aynı hatada elmas bu kdar puan aynan sürtünen ka tek altın; dokunulmaz.

ilk maaşı yatırınca her şeyi tek seferde, tek varlığa koyup bir de üstüne borçla kaldıraç eklemek en klasik hata; ben de bir dönem maaşın yarısını maaş günü hisseye yatırıyordum. azar azar, çeşitlendirerek ve düzenli alım yapmak sabır istiyor ama pişman etmiyor. (bkz: düzenli alım)

ilk maaşı bekletmeden bir arkadaşın abarttığı hisseye bastım, üç ay sonra bakiyeyi görünce liderlik yapmayı bıraktım. klasiktir; önce acil durum fonu, sonra endeks ya da temettü hisseleri, gerisi macera.

en bilineni ilk maaşın tamamıyla 'kesin kazanç' denilen bir şeye dalmak; sonra o para iki yıl orada bekliyor. ikinci klasik acil durum fonu olmadan borsaya girmek, kenarda üç ay gideri tutmadan hisse alınca zorunlu satış yapmak zorunda kalıyorsun. üçüncüsü de getiriyi garanti görmek; yatırım bir süreç, ilk ayda hesap özetine bakıp moral bozmak için orada değilsin.

ilk maaş gelince insan kendini warren buffett sanıyor, ben de sanmıştım. ilk hata, duyduğun bir hisseye maaşının yarısını tek seferde gömmek; ikincisi kâr gelince hemen satıp zararı sürüncemede bırakmak. bir de acil durum fonu ayırmadan borsaya girmek var ki, arıza çıkınca panik satışı kaçınılmaz oluyor bu da böyle. aylık düzenli az miktar, tek seferlik büyük alımdan çok daha az can yakıyor.

ilk maaşımı piyasanın en heyecanlı olduğu dönemde 'bir şey yapmalıyım' paniğiyle harcadım ve tabii ki tepeden aldım. aceleyle bir ürünü kovalamak, duyduğuma göre hareket etmek yerine oturup bütçe ve risk dağılımı çıkarsaydım daha iyiydi. şimdi geriye dönüp bakınca o kayıplar en ucuz aldığım ders sayılır.

ilk maaşın tamdıbını tek bir hisseye ya da arkadaş tavsiyesiyle kriptoya gömmek en klasik hata; ben de ilk ay paramı 'hemen büyütmeli' diyerek bilmediğim bir hisseye koyup haftalar içinde eksiye düşmüştüm. o günden beri işin sırrının küçük başlayıp acil durum fonu ayırmak olduğunu biliyorum.

ilk maaşımın tamdıbını o dönem sosyal medyada dönen bir hisseye koydum, kırk gün sonra yüzde otuz eksiğiyle satıp ders aldım. şimdi dönüp bakıyorum da asıl hata parametreyi bilmeden alım yapmaktı, gerisi sadece bahaneydi. ilk maaş biriktirmek için güzel bir fırsat ama yatırıma atlamadan önce biraz okumak gerekiyor.

ilk maaşın arkasından hevesle yapılan hataların başında, tüm maaşı tek bir hisseye basmak geliyor. bir de internette gördüğü grafiklerle frene basmadan kaldıraçlı işlemlere dalmak var. o dönem bence hata yapmanın değil, öğrenmenin zamanı; ama öğrenme bedelini tüm maaşları emerek ödemek gereksiz.

benim de ilk yıllarımda yaptığım klasik şey, temettü veren diye aldığım hissenin temettüsünü hesaba katmadan kağıdı zararına boşaltmaktı. o zaman anladım ki ilk maaşın en büyük getirisi yatırımdan değil, paranın hepsini riske atmamayı öğrenmekten geliyor. bir kenara acil durum payı koyup şartları anlatanlara burun kıvırmamak lazımmış.