• bugün (94)
  1. bir dönem ciddi ciddi kira getirisine heveslendim, sonra hesap kitap yapınca aynı para mevduatta daha iyi getiriyordu. brüt kira gelirinden emlak vergisi, aidat, sigorta, boş kalma riski, bakım masrafı ve stopajı düşünce net verim çoğu şehirde mevduatın altında kalıyor. üstüne bir de kiracıyla uğraşma mesaisi var.

    ama mevduatın da enflasyona ezilme ve vergi tarafı var; eğer mevduat sürekli faiz indirimine gidilen bir dönemdeyse o getiri birkaç ay sonra eriyor. doğru kıyas için aynı vade, aynı vergi sonrası net karşılaştırma lazım. tapulu mal her dönemde kaybettirmez sadece getirisi geç erişilir.
  2. kira getirisi ile mevduat getirisini kıyaslarken evin fiyat artışını da hesaba katmak gerekiyor, yoksa kira tek başına mevduatın yanında komik kalıyor. benim gözlemim faiz yüksekken mevduat net getiride öne geçiyor ama evin değer artışı ve kira artışı uzun vadede işi değiştiriyor.
  3. istanbul'da 5 milyonluk dairenin yıllık kirası faizin gerisinde kalıyor ama konut değer artışı işi değiştiriyor. ben kirayı faizle karşılaştırırken boş kalma riskini de hesaba katıyorum, iki ay kiracı bulunamasa getiri eriyiveriyor.
  4. kağıt üstünde mevduat güvenli görünüyor ama enflasyon ve tapu masraflarını hesaba katınca hikaye değişiyor. kira getirisi düşük ama ev fiyatı uzun vadede tam tl karşılığı korumuyor; iki tarafın da handikapı var. ben kirayı çeşitlendirme aracı olarak görüyorum, tek sepet olarak değil.
  5. istanbul'da 5 milyonluk eve 15 bin kira dersen yüzde 3.6 ediyorki boşta kalan mevduatta bile daha iyi, kira geliri ancak uzun vadeli değer artışı için tutulur.
  6. konsept olarak kira 12 ayda brüt getirir ama mülkün yenileme, emlak vergisi ve kiracı boşluğunu çıkardığında % olarak mevduata yakın seyrediyor. asıl kıyas şurada bitiyor; kira enflasyona karşı sonsuza kadar esneyebiliyor, mevduat ancak politika faizi kadar günah işliyor.
  7. aynı parayla kira mı mevduat mı diye hesaplayınca mevduat kağıt üstünde daha temiz duruyor ama kira tarafında kiracı riski, tadilat, boş kalma derdi gibi şeyler var. bir de evin kendisinde fiyat artışı var, o yüzden kıyası sadece aylık nakit getirisiyle yapmak yanıltıcı olur, kira genelde maliyeti yavaş kurtarıyor.
  8. istanbul'da 3 milyonluk dairenin aylık kirası 15 bin civarı, yıllık brüt getiri %6 bile değil; kiracı derdi, boş kalma riski ve tamir masrafını düşünce mevduat faiziyle neredeyse eşitleniyor. ben artık çoğu zaman mevduatı rakipsiz görüyorum ama enflasyona bakınca ikisi de kaybettiriyor.
  9. kira tarafında brüt tutarı mevduat faizi ile yan yana koyunca ilk bakışta benzer görünüyor ama boyalı, tamirli, kiracı çıkarma aylarını katınca mevduat öne geçiyor; konutun asıl getirisi bana göre değer artışında saklı.
  10. istanbulda şu an konut verimleri fiilen yüzde üç-yüzde dört bandına indi. mevduat ise nominal olarak yüzde ellileri konuşuyor, ki enflasyonun altında kalıyor ama nakit stopajlı getiri getiridir. konutun avantajı kira artışının uzun vadede enflasyona paralel gitmesi, dezavantajı ise tapu harcı, emlak vergisi, kiracı sorunları ve boş kalma risiko. bana sorarsanız kirayı mevduatla değil, kredi faiziyle ve enflasyonla kıyaslamak lazım; tek başına iki sayıyı kapıştırmak yanıltıcı.