kripto borsasında para tutma riski

burada anahtar cümle şu: cüzdan senin değil, borsanın. ftx ve thodex vakalarını hatırlayınca insanın yüzde yüz soğuk cüzdan demesi geliyor ama işlem kolaylığı da bir gerçek, orta yol tutup portföyün sadece işlem payını borsada bırakmak en makulü gibi.

bu başlıkta ciddi reel tecrübe var, bir kısmı da acı tecrübe. borsayı cüzdan sanmak en klasik hata. 'not your keys, not your coins' lafı fazla tekrarlansa da niye söylendiği anlaşılıyor. 2022'de likidite sıkışan bazı borsalardan para çekemeyenleri hatırlıyorum, o arkadaşlar haklarını hukuken arayamadı bile çünkü ne yapacakları belirsiz.

artık alım yaptığım miktarı borsada tutuyorum, ciddi bakiye varsa donanım cüzdanına çekiyorum. kullanıcı tarafında iki adımlı doğrulama, whitelist gibi şeyler olmazsa kendi dikkatsizliğinden bir kayıp bu boşta beklenen parayla buluşuyor.

(bkz: iki adımlı doğrulama)

kripto borsalarında para tutmanın en büyük sıkıntısı, aslında coinin kendisinden çok borsaya duyduğun güvenle ilgili. yıllarca cüzdan mantığını savunup sonra aman işlem kolay olsun diye tüm bakiyeyi borsada bırakan çok kişi tanıyorum, bunlardan biri de benim. geçen sene yaşadığım bir withdrawal gecikmesi bana not your keys not your coins lafını tekrar hatırlattı.

bir borsa batarsa ya da hacklenirse giden parayla ilgili muhatap bulmak neredeyse imkansız. üstelik (bkz: soğuk cüzdan nedir) diye defalarca okumuş biri olarak hâlâ tembellikten sıcak cüzdanda tutuyorum, bu da tam bir özeleştiri konusu. yani coin ucuz mu pahalı mı derken bir de karşı taraf riskini fiyatlamak gerekiyor, portföyün en sessiz ve en tehlikeli kısmı belki de orası.

kripto borsasında para tutma riski diye bir başlık açılacaksa altına yazılacak tek gerçek şu: borsa senin cüzdanın değil, emanetçidir ve emanetçi bir gün kapıyı kapatabilir. mt. gox, ftx, thodex üçlüsünü hatırlayanlar parayı çekmeyi ihmal etmiyor, gerisi biraz da şansa kalıyor.

borsada bıraktığın bakiye aslında senin cüzdanında değil, borsanın kasasında. "bir sorun olmaz" diyenlere ftx ve önceki örnekleri göstermek lazım. ben de bir dönem borsada tutuyordum çünkü çekme ücreti cazip gelmiyordu; sonra fark ettim ki o ücret kadar para, aslında sigorta gibi bir şeydi.

not your keys, not your coins sözü klişe ama doğru. uzun vadeli tuttuğun varlıkları donanım cüzdanına çek, borsada sadece alıp satacağın kadarını bırak. kimse iflas edene kadar "güvenilir borsa" ilan edilmiyor.

teknik olarak anahtarın sende olmadığı her kuruş risk altındadır. borsa hacklenir, iflas eder, çekimleri durdurur, ülke düzenlemesi gelir... liste uzun. mt. gox'u, ftx'i ve bizim yerli borsalarda yaşanan donma olaylarını unutanlar aynı hataya düşüyor.

uzun süre tutacaksan soğuk cüzdana almak sinir bozucu ama gerekli. ben bir dönem sürekli al-sat yaptığım için borsada tutuyordum, sonra çekim ücreti ve ağ yoğunluğu yüzünden sabaha kadar beklediğim oldu. neyse ki büyük bir olay yaşamadım ama 'ben deneyimliyim' demek, paraların kaybolmayacağı anldıbına gelmiyor.

borsa çökerse ya da hesabına erişemezsen ne olacağını çoğu kişi trade ederken unutuyor. ben de bir dönem sadece borsada tutuyordum, sonra soğuk cüzdan işine girmeye karar verdim; yılda iki kere çekiyorum kârı. sonuçta bırakılan para kadar risk var, kendi saklama çözümünü kurmadan rahat yok.

borsada nakit ve coin tutmanın bir tek riski yok. borsanın hacklenmesi, batması, likidite kurutması, cold wallet üretmediği durumda ise standardından bedava ekipman kalmıyor. kazanın başında not the coin sen ihtiyaç anında borsaya erişememek kalp çarpıntısı yaratır.

kendi adıma biriktirdiğim ana coini donanım cüzdanında tutuyorum ama bu güven hem maliyet hem uğraş demek. acı tecrübe: 2022'de borsa kayyum olayı sonrası içeride kalan paraya ulaşamayanlar hâlâ avukat arıyor.

takas cüzdanı diye dışarı çıkarmazsan, sabah görünen bakiyeyle akşam görünenin tutmayabileceğini unutma; ben bir borsanın bakım diyerek çekimi günlerce kapattığını gördüm, o sürede piyasa da çökmüştü ve pozisyonu kapatamamıştım.

kasanın anahtarı sende olmadığı sürece o çekim adresi birinin elinde demektir. geçmişte onlarca borsa hacklendi, dondu, iflas etti veya çekimleri 'bakımda' uydurmasıyla haftalarca kapalı tuttu; mağdur olan yine kullanıcı kaldı. ben artık alım satım dışında kasten bakiyemi borsada tutmuyorum, işlem bitince soğuk cüzdana çekiyorum çünkü 'yarın çekerim' cümlesinin sonu kötü bitiyor. comission'ı önemsiz, asıl risk ozaman when cash is gone.