market fişiyle enflasyon hesaplamak

market fişlerini biriktirip kendi sepet enflasyonumu hesaplamaya başladım, tüik'e göre değil ama cüzdanıma göre daha gerçekçi çıkıyor. işin kötüsü her ay kendi verime şaşırıyorum, bazen endeksin bile gerisinde kaldığımı görüyorum.

(bkz: tüik enflasyonu)

tüik'in açıkladığı rakama kimse inanmıyor da herkes kasada fiş biriktirip kendi endeksini kuruyor, depoda bile tutuyor o fişleri. geçen ay kendi hesabıma göre yüzde 80 çıktı, süt ve zeytinyağı ağırlığı olmasa daha düşüktü ama işte orası da ayrı bir dram.

market fişlerinden kendi enflasyonunu hesaplamak aslında tüik'e en güzel cevabı vermenin yolu. bir tablo açıp her ay düzenli aynı sepeti takip ediyorsun, sonunda senin hissettiğin zam oranı çıkıyor ortaya. benim geçen seneki sepetim yüzde altmış civarı artmıştı, resmi verinin neredeyse iki katı.

zurnanın zırt dediği yer şu: sepetini sabit tutmak kolay değil, bir ürün zamlanınca marka değiştiriyorsun, porsiyon küçülüyor fark etmeden. bu tarz bakınızları da hesaba katınca çıkan rakam gerçekten can yakıyor. yoksa market fişi biriktirmek başlı başına kişisel enflasyon istatistiği, kimseye de tavsiye etmem ama özeleştiri olarak söylüyorum, kendi verinle yüzleşmek iyi oluyor.

sepeti sabit tutup fişleri biriktsem de tüik rakdıbını pek yakalayamadım, hep biraz üstünde çıkıyor. herhalde kaç liraya ne aldığımı ben unutuyorum, tüik unutmuyor.

market fişiyle enflasyon hesaplamak aslında en dürüst yöntem; sepete attığın ürünlerin fiyatını üç ayda bir karşılaştırınca gerçek tablo çıkıyor. resmi veriyle aradaki fark bazen iki katı buluyor, bazen de yakın çıkıyor ama en azından kendi harcama sepetini biliyorsun. sabit sepet tutup aylık not almak basit ama etkili bir alışkanlık. sonunda kendine bir enflasyon endeksi yapmış oluyorsun.

kendi sepetini kurup fişleri aylık biriktirince tüik'in açıkladığına kıyasla daha acı bir tablo çıkıyor genelde; aynı ürün beş ayda yüzde kaç oynamış, en iyi göstergesi senin poşetin oluyor.

tüik'in sepetine güvenmeyenlerin üç ayda bir kasiyer fişlerini toplayıp kendi endeksini yaptığı çalışmadır. sonuç hep bir tık yüksek çıkıyor ama insanın kendi harcadığı sepet zaten tüik'in ortalaması değil, kendi gerçeğidir; bu da o veriyi değersiz yapmaz sadece kişisel kılar.

market fişlerini biriktirip kendi sepetini yapmak aslında resmi enflasyondan çok daha dürüst bir tablo veriyor. kendi harcama kalemlerini baz aldığın için gıda, temizlik, kira gibi seni gerçekten vuran başlıkları görüyorsun. ben üç aydır aynı ürün grubunu takip ediyorum, hesap makinesiyle uğraşmak biraz yorucu ama insanın cebine ne olduğunu anlaması için güzel bir yöntem. bu tarz takip enflasyonun ortalamasını değil, senin enflasyonunu gösteriyor. sonuçta tüik bana değil, sepete bakıyor. bu tarz bir yöntemi düzenli yapınca insan para harcarken iki kere düşünüyor.

herkesin bir enflasyonu var ama kimse kendi sepetini hesaplamıyor. market fişlerini biriktirip aylık aynı ürünleri not etmeye başlayınca tüik'in açıkladığı rakamla kendi rakamım arasında dağlar olduğunu gördüm. mesela zeytinyağı, peynir, deterjan ve çocuğun sütü benim sepetimde %70-80 bandında artmış görünüyor. ama sepetteki ağırlıklar farklı, mesela iki kişilik bir hane için gıda payı daha yüksek oluyor, tüik sepetinde ise konut ve ulaştırma daha çok yer kaplıyor.

yöntem basit: tek bir market değil zincir üç market, sabit alışveriş listesi, ayda bir aynı hafta içi kaydı. yüzdesel değişimi hesaplarken bazı ürünlerin gramajının küçüldüğünü de not edin, çünkü fiyat sabit kalıp miktar düşünce görünen enflasyonun altında bir gerçek çıkıyor. kendi hesapladığın oran resmi veriden moral bozucu olabilir ama yatırım kararını verirken hangi gelir kaleminin neye yetişmesi gerektiğini daha net gösteriyor.

üç aydır aynı. market zincirinden aynı sepeti alıp fişleri biriktiriyorum, sonra aylık oransal değişimi not alıyorum. resmi veriden farklı çıkıyor tabii, çünkü sepetin kalemi ağırlığıyla filtresi benim hayatıma bakıyor. yine de fena bir göstergem var: fiyatı zamlanan ürün alışveriş ortalamamı hissettiriyor. tufe tartışmasına girmiyorum, kendi fişim kendi gerçeğimi anlatıyor.