• bugün (91)
  1. bes'in getirisi büyük ölçüde fonun içeriğine ve girdiğin tarihe bakıyor, devlet katkısı cezbedici ama yönetim ücretleri uzun vadede tırtıklıyor. benim gözlemim, bilinçli fon seçen için fena değil; varsayılan fona bırakan için harçlık birikimi gibi kalıyor.
  2. bireysel emeklilik sistemine on yil once giren biri olarak soyleyeyim, getirisi enflasyonun altinda kaldigi donemler de oldu ama devlet katkisi ve duzenli birikim disiplini isi kurtardi.

    yani tek basina bes bir mucize degil, fon secimini dogru yapmazsan sadece paran kilitlenmis oluyor.
  3. sisteme girdiğimde devlet katkısı cazip geldi, %30 gibi bir katkı kulağa çok hoş geliyor. ama işin özü şu: o katkı hemen cebine girmiyor, belirli bir süre ve emeklilik şartına bağlı ve sistemde kaldıkça anlam kazanıyor. fon getirisi de düşükse katkı bile aslında yeterince telafi etmiyor.

    kısa vadede çıkmak isteyene pek dost değil, anaparanın bir kısmını kaybediyorsun. bence işe yarıyor diyebilmek için on yıllık bir ufuk ve fon seçimini doğru yapmak gerekiyor. abartılı getiri beklemek yerine zorunlu birikim aracı gibi görmek daha gerçekçi; acı tecrübe, çıkarken kesilen tutarı görünce anlaşılıyor.
  4. on yıl fon getirisiyle enflasyonu yan yana koyunca bes'in katkı payı kadar reel getiri bırakmadığını görmek biraz hayal kırıklığı. yine de devlet katkısı ve otomatik kesinti disiplini, kendi kendine yatırım yapamayan için hâlâ bir basamak.
  5. yıllardır bes hesabımda duruyor, devlet katkısı güzel ama getiri tarafı borsanın gerisinde kaldı; uzun vadede işe yarıyor mu dersen, disiplinli birikim için evet, getiri beklentisi için şartlı evet.
  6. bes'i on yıl kadar once 'devlet zorunlu tutuyor, bir kenarda dursun' diye actirdim, o zamanlar getiri falan hic umurumda degildi. aradan gecen surede fon dagilimina hic dokunmadim, katki payimi da hep asgari tuttum; yani klasik 'actim ama ilgilenmiyorum' yatirimcisiyim.

    acikcasi uzun vadede ise yaradigi nokta su: maasinizdan otomatik kesilmesi. borsa istanbul'da her ay kendini disipline edip duzenli alim yapan kac kisi var ki? ben yapamazdim mesela. ama getiri kisinda is biraz kisisel tercihlere bakiyor, varsayilan dagilimla kalmak uzun vadede fena degil ama parlak da degil. kendi tecrubem: varlik oldugunu unuttugun bir hesap, acil durumda bozmaya kiymadigin icin gercekten birikiyor. katilimci olarak bakinca 'keske ilk yillarda fona biraz daha baksaydim' dedim, o ayri.