emeklilikte ne kadar para yeterli

bu sorunun tek doğru cevabı yok, çünkü cevap gider alışkanlığında saklı. aylık harcamanın 12 katından çok daha fazlası gerekiyor aslında, enflasyon ortamında 25 kat mantıklı bir eşik. bireysel emeklilik getirisine güvenmeyi bırakıp reel getiriye bakmak lazım. gençken bunu düşünmeyip son 10 yıla sıkıştırınca insan pişman oluyor.

bu soruya tam rakam veren ya hesabı elle tutuyor ya da üç aşağı beş yukarı bir hikâye anlatıyor. tek doğru, çevirin kendi giderine bakmak: her ay kaç lira harcıyorsan, onu on ikiyle çarp, yanına da "altı on yıl yaşarım" değil "otuz yıl idare etsin" diye bir plan koy. hesabı tersinden kurunca karamsar bir tablo çıkıyor, gözümü de korkutmuyor değil.

bir kısmını sabit ve düzenli temettü getiren endeks fonu, bir kısmını devlete bağlı kalan kıymetli döviz değil de mevduat dışı birkaç şey diye ayırmak lazım. tek başına emekli aylığı ile idare eden bugün mutlu ama suyuna tuz katmak için küçük bir takviye şart. enflasyonu hiç hesaptan düşmüyorsan, elindeki rakam yirmi yıl sonra sıfıra gidiyor, bu da başka sıkıntı.