-
kira çöpe giden para değil sadece barınma gideri, kredi faizi de bankaya giden kira sayılır; asıl mesele fırsat maliyetini doğru hesaplamak.
ben ev aldığım yıl borsa iki katına çıkınca bunu acı biçimde öğrendim.
-
bu başlığın klasik denklemiyle başlayan çok insan var ama her iki taraf da kişisel duruma bakıyor. ev alırken tapu masrafı, kredi faizi ve bakım giderini toplayınca kağıt üstünde kira/yatırım senaryosu bazen ileride kalıyor. evin duygusal getirisi var, yatırımın ise dalga boyası. ben olsam ikiye bölüp orta yolu seçerim, kiramı ödemeye devam edip portföyü de büyütürdüm, ki çoğu zaman bunu yapmadım ve pişmanım.
-
ben kiracıyım, her ay ödediğim parayı altına ve endeks fonuna atıyorum; ev kredisi çeken arkadaşım ise her ayın 15'inde bankaya elli bin lira gönderip otuz yılını satıyor. ikisi de doğru değil aslında, mesele o paranın enflasyon altında eriyip erimediğinde bitiyor.
-
ben iki tarafı da denedim, ev alınca kredi taksidi faiz gibi sabit gidiyor ama kirada oturup parayı borsada tutmak psikolojik olarak daha zor. kesin doğru yok, nakit akışınıza ve ne kadar süre taşınacağınıza bakın.
-
kirada oturup parayı faiz ve endekste tutan bir arkadaşım son üç yılda beni geçti açıkçası, ben evin taksitleriyle uğraşırken. ama kiraya gider faizi çıkınca her şey değişiyor; ev alma kararı duygusal değil, tamamen nakit akışı işi.
-
şu denklemi daha geçen bir pencereden baktım: kirada oturup her ay kalan parayı doğru sepete, yani mevduat + döviz değil de endeks, elinde düsük giderli ve temettü ödeyen bir portföye koyuyorsan iş iki ayağa aynı anda kombine adım (bu tarz) gibi olur. ancak kirada oturup da biriken parayı faize, yani en çok enflasyona yenilen enstrümana park ediyorsan aylık gelir yaklaşık şu kadarını elde tutuyorsun diye bakınca o zaman evin gerisinde kalma ihtimali düşük değil. ev almanın da böyle bir sayfada atlanmaması gereken türü var: bu masraf o evden 10 sene içinde taşınmayacaksan ve alım satım komisyonu ile stopaj sıkıntısı bir noktada esas alınacak gider (bu tarz) haliyle eğer aşağı yukarı ortalama 20 yıl kalırsan bazı alternatiflerine göre daha verimli. doğum günü vermek gibi göreceli olan başlıkta aslında tek gerçek doğru: borç düşükse ex. maliyetle piyasaya, yani endeksten daha düşük olsun faiz.'
-
yıllarca 'ev almak kutsaldır' diye dayatılan kafa beni 30 yaşında natamam bir daireye bir ömür borçlandırmak üzereydi. hesabı masa başında yapınca görüyorsun: kredi faiziyle birlikte ipotekli bir hayatın toplam maliyeti, kirada oturup kalan parayı öğrenci evi tadında değil de düzgün bir portföye kanalize etme maliyetinden fena halde yüksek olabiliyor. enflasyon ortamında kira artışı hızlı ama varlık tarafı da enflasyonla büyüyor; işin özü borç mu, getiri mi olduğunda insan donup kalıyor.
ben kirada kalıp mevduat, hisse ve biraz altınla çeşitlendirmeyi tercih ettim, temettü portföyümü kira gibi okumayı öğrendim. evin güven duygusu hâlâ cazip ama tüm birikimi betona gömüp tek bir çatıya bağlı kalmak bana cazip gelmiyor. suçlu ya da doğru yok; hesap ortada, namuslu da ortada.
-
iki tarafta da haklı argümanlar var ama matematik kiraya oturup farkı yatırıma ayırmanı söylüyordu eskiden; kira çarpanları 300-400'lere çıkınca o argüman biraz zayıfladı. yine de ev almak demek tüm portföyünü tek bir varlığa betonlamak demek, deprem riski, likidite derdi, aidatı tapu harcı hepsi cabası. kirada oturursan bu tarz dertlerle uğraşmazsın ama kirayı enflasyona yedirirsin. ben şahsen kirada oturup portföyü çeşitlendirmeyi seçtim, pişman mıyım, bazen.
-
kirada oturup parayı borsaya yatırmayı seçtim, ilk yıl yüzde 30 zarar yazınca evin taksiti gözümde tüyler ürpertici bir lüks gibi göründü, hâlâ karar veremedim.
-
bu soruya net cevap veren ya faiz hesabı yapmıyordur ya da duygusal konuşuyordur. ev almanın getirisi kira tasarrufu ve değer artışı; kirada kalmanın getirisi ise parayı borsada ya da mevduatta tutup likit kalabilmek. ikisinin de matematiği enflasyon ortamında tamamen değişiyor.
bence kritik nokta şu: ev alırken kredi faizi ne kadar, peşinatı hangi varlıktan bozdun, geri kalan parayı ne yapacaksın. kiradayken de artan kirayı karşılayacak nakit akışın var mı? benim gözlemim, disiplinli yatırımcı için kirada kalmak bazen fazla kazandırabiliyor ama psikolojik rahatlık arıyorsan ev bambaşka bir şey. tercih tamamen senin finansal disiplinine bağlı.
