freelance çalışanın düzensiz geliri

bir ay iki iş birden gelir dağları devirirsin, sonraki ay tek iş bile çıkmaz buz gibi beklersin. bu tabloda sabit giderleri tamamen düzensiz gelire bağlamak akıl işi değil, en kötü ihtimalle dört aylık giderini ayrı bir hesapta tutmak lazım. bolluk ayında kazandığını aynı hevesle çarçur edince kıtlık ayında kredi kartına sarılıyorsun, bunu acı deneyimle öğrendim. yedek akçe psikolojik olarak da rahatlatıyor, az kazançlı ayda uykuyu kaçırmıyorsun.

bir ayda iki üç fatura kesip sonraki ay tek kuruş gelmeyen dönemler, bütçeyi normal maaşlı bir çalışandan çok daha fazla yıpratıyor. bu yüzden tek hesap yerine ayrı bir vergi ve acil durum kovası tutmak şart; yoksa gelen para birkaç farklı giderle eriyip gidince, 'çalıştım ama elimde bir şey kalmadı' cümlesi tanıdık gelmeye başlıyor.

portföy tarafında ise mevsimsel düşüşlere karşı likit tutmayı öğreniyorsun. toplu gelen parayı tek seferde borsaya yatırmak yerine düzenli alımlara bölmek, hem maliyet ortalamasını düzeltiyor hem de 'borç bilmem ne' kaygısını azaltıyor. freelance hayatın yatırıma en büyük katkısı, sabırlı olmayı zorla öğretmesi sanırım.

parayı görünce çoğumuz sanki kazanç kalıcıymış gibi masrafa giriyor ama freelancer yatırım tarafında beklenmeden gelen haber sarsılmaya mahal da vermemse peşin ödeme akla getiriliyor, kredi kartı ekstresini gören 'aaa eldiven gene icat oldu' diyor. kayıtdışı olmasın diye kurumlar vergisi, sgk, damga pulu verince bakıyorsun düzensiz ödeme aslında ileride parlayan fırsat demek.

bir ay iki proje gelir diğer ay hiç gelmez, bu yüzden üç aylık gideri nakit tutmadan yatırıma girmek kumar gibi. ben artık gelen paranın yarısını direkt acil fonu tarafına atıyorum, kalanıyla pozisyon açıyorum.

bir ay 60 bin gelip üç ay 8 bin gelince bütçe makarna ile somon arasında gidip geliyor. ben de artık iyi aylarda fazlalığı ayrı hesapta tutup kötü ayı onunla geçiriyorum.

bir ay dolu dolu para gelir bir sonraki ay hiç proje almazsın, özellikle sabit giderleri olan biri için bu düzen büyük bir baş ağrısı. benim yaptığım en faydalı şey ortalama bir aylık gelir hesaplayıp bütçeyi ona göre kurmak oldu, iyi aylardaki fazlayı da bozuk ay için kenara ayırmak gerekiyor. vergi, sgk ve acil durum fonu da bu hesaba dahil edilmediğinde işler ciddi biçimde karışıyor.

ay ortasında akan para önce emekli sandığına mı, kredi faizine mi gidecek belli değil; fatura öderken eldeki kalan iki haftalık bütçeye göre davranılıyor. düzenli maaşlı çalışana anlatınca "bilmem kaç yüz dolar da olsa geliyor ya" cümlesini duyuyoruz da ödeyici üç ay üst üste geç yatınca planlama değil hayatta kalma modu başlar.

en iyisi asgari sabit gideri mutlaka birkaç aylık nakit yastığıyla karşılamak, kalanını da fonda/altında dağıtmak. yastıkkurulmadan gelen zammın veya ikinci sözleşmenin hiçbir faydası olmuyor; hatta piyasadaki hatalı davranışa zemin oluyor. bu tip gelirde irade, sabit maaşlıya göre iki katı önemde.

freelance calismak ozgurluk gibi gorunuyor ama gelir tarafi tam bir kaos. bir ay uc proje gelir, sonraki ay hicbir sey dusmez, kira ve faturalar yine ayni gun odeyecek. bu duzensizligi yonetmenin en basit yolu, ortalama aylik gelirinizi hesaplayip butcenizi o ortalamaya gore kurmak. iyi aylarda kazandiginizin fazlasini kenara atmazsaniz, kotu aylarda borca bogulmak isten degil.

benfreelance calisan bir tanidigim var, her is geldiginde once vergi ve acil durum payini ayiriyor, sonra kalanini harcama planina gore boluyor. buzluk mantigi yani: hasat bol, depoyu doldur. yatirim tarafinda ise duzenli bir tutar belirleyip aylik otomatik alim yapmak, gelirin geldigi gunu beklemeden disiplini korumayi sagliyor. ne yazik ki bazi aylar 'yatirim yapacak para yok' bahanesine sigindim ve bos gecen ay sayim hic de az degil.

bir ay üç iş bir arada düşüyor, iki ay tek işle geçiniyor, bu işinsız tepe çalkantısına benziyor ama bu topraklar kuruma en hızlı dokunduğu yer. ben çözümü ortalama bir aylık gelir hesaplayıp onun altını birikimde tutmakta buldum, çok ütopik olmadığını biliyorum. faturayı bir ay öne çekip gelen parayı görünce çok rahatlıyorsun düzensiz gelir öfki.

bir ay dolu, iki ay boş; bütçeyi ortalama gelirle kurmayınca ay sonu hopluyor. benim çözümüm en düşük aylık gelire göre yaşayıp fazlasını acil fon ve endekse atmak oldu.