ihtiyaç kredisiyle yatırım yapmak

kredinin faiziyle yatırımın getirisi aynı yöne gitmezse matematik hızla aleyhine döner. bir de taksit ödemesi gelirken portföyün kırmızı olması psikolojik olarak insanı sıtıyor. geçmişte bunu denedim, faizi getiriye yetiştiremedim, ders oldu.

bunu yapan tanıdıklarım oldu, hepsi de faizle aldıkları parayı borsada katlama hayaliyle girdi. matematik basit aslında: kredi faizi aylık yüzde 3-4 bandındaysa, senin yıllık getirinin bunu geçmesi lazım ki kara geçesin. endeks bazı yıllar bunu veriyor ama bazı yıllar vermiyor, üstelik kaldıraç etkisiyle ters rüzgarda tüm portföy eriyor.

benim gözlemim, kredi taksidi ödenirken panik satışı çok yaygın. piyasa düşerken elinde nakit kalmayınca en kötü zamanda satmak zorunda kalıyorsun. özeleştiri: ben de bir ara 'nasılsa temettü taksidi karşılar' diye düşündüm, temettü verimi yüzde 5 ise kredi faizini karşılamıyor bile. (bkz: kredi faizi mi getiri mi) borçla yatırım, yatırım değil kumarın kibar hali bence.

kaldıraç heyecanıyla kredi çekip borsaya girmek, getiri beklentisiyle borç riskini aynı sepete koymak oluyor. getiri her zaman orada değil, ama taksit tarihi hep orada bu hesabı yapan çok diyenlerdenim, arkadan acı oldu birkaç kere.

kredi faizi yüzde ellilerdeyken yatırımdan düzenli olarak bunun üstünde getiri elde etmek neredeyse imkansız, anaparanı da riske atıyorsun. bir dönem ben de bu hataya yaklaştım, son anda vazgeçtim iyi ki. (bkz: kaldıraçlı işlem)

kredi faizi en son baktığımda yüzde 60'lar civarındaydı, aynı dönemde endeksin yıllık getirisi bunun altında kalırsa açığı cebinden kapatıyorsun. kaldıraç her zaman tek yönlü çalışmıyor, ödemesi aylık düzenli olduğu için piyasa düşerken de taksit ödüyorsun. çevremde bu işi deneyip zararına kredi geri ödeyen insan sayısı hiç az değil.

aslında matematiksel denkleme içinde faizin çok yüksek olduğu bir ülkede, anlık gelirle kaldıraç yapıp getiri bir üst noktada değilse taraflı bir kumar. duygu tarafı ise terse gelince kredinin geri ödemesi sabit kalıp yatırımın değeri ufalırken okunur düşüyorum. esas bana batıran şey, iki üç etapta art arda ya doğrultusal zorunlu zararlara dayanamam ayırtır.

faizin gelecek aya göre yükseldiği değil ama anlık faiz oranıyla çok büyük fark yaratmayacaksa getiri koşullarının ilk şaşırtıcı şartı ne olursa olsun erteleterek ödeyip dışarıyı izlemek daha az pişman dayanaklı oluyor bazen. yıllar tecrübemiz bankalar krediyi verdiği anda el sıkışmayı bırakın, teminatınıza omuz atmış oluyor.

getiriyi önden hesaplayıp faizi geri plana atmak çok klasik bir hata, senelik yüzde elli faizli parayla aldığın hisse üç ay sabit kalınca anlıyorsun ki aslında yatırımı değil borcu finanse ediyorsun.

faizi enflasyonun altındaysa cazip görünüyor ama getiri garantisi olmadığı an bütün hesap çöküyor; taksit ödemesi gelirken portföyün yüzde 20 eksi yazdığını düşün. krediyi taksitle kapatma baskısı yüzünden iyi pozisyonu zararına bozdurursun, yani hem faiz hem fırsat maliyeti ödersin.

matematiği baştan bitiyor bir kere: mevduat faizi veya düzenli bir getiri belli bir yerde dururken, kredinin faizi ayrı bir gerçek. borcun maliyeti yatırımın getirisini geçmiyorsa ne olur, o zaman kâr kenara yazılır. geçiyorsa zarar direkt faiz olarak düzenli düşer, üstüne bir de vade stress binip stres kat dozunda geliyor.

kaldıraç bazen hazırlıklı biri için makul bir alet olabilir. ancak ihtiyaç kredisinin vadesi vadeli bir hisse pozisyonunun zaman ufkuna uymazsa, taksit günü gelip fiyat uygun değilse seni pozisyon azaltmaya zorlar. o noktada ne enflasyon derdin ne hikâye dinlersin, sadece nakit yetiştirme derdine bakarsın.

bunu deneyen tanıdığım var, faiz getirisi kredi faizini geçmediği her ay cebinden ekstra ödemek zorunda kaldı. kaldıraç her zaman kazandırmaz, ters hareket edince getiriden çok borç birikiyor.