• bugün (94)
  1. iki yıl önce 1.20 faizle kredi çeken kuzenim şimdi 2.80'den taksit ödüyor, evin değeri sabit ama maliyeti mezara kadar çıktı bir de üstüne kira getirisi enflasyonu yenmiyor.
  2. kredi faiz oranları konut alımında aylık taksitin yanı sıra toplam geri ödemenin de belirleyicisi. aylık ödeme bütçenin üçte birini geçmeye başladığı andan itibaren, hayatın öbür kalemleri aynı rahatlıkla döndürülemiyor. sabit ve değişken faiz furyasına bakınca ödemeyi ipoteğin vadesine yansıtmak aylık nakit akışı açısından önemli hale geliyor.

    benzer masraflar ve ilk ödeme gücü hesaba katılmayınca orta vadedeki bir zorlamayla başvuru yapılabiliyor; ilk taksitler rahat ödenip değişken gün gelince rahat bozulabiliyor. bütçeyi yalnızca konut kirası kadar hesaplamak yerine ısıtma, aidat ve kredi taksitini iki uçlu senaryolarda konuşmak borcun geri kredisi dengesini çözmekte daha fazla fayda sağlıyor.
  3. faiz oranı ve vade hesabı doğrudan aylık taksidi ve taksidin gelire oranını belirliyor, inşaat maliyetleriyle uğraşmaktan baza olan bütçeyi unutuyoruz. kredili ev alımında faizin toplam tutarını görmeden ev sahibi olma hevesine kapılmak işin en riskli tarafı, önden kredi notu ve bütçe zorlanmadan ek risk yüklenmemek gerekiyor.
  4. taksit hesabı yaparken herkes 'ödeyebilir miyim' diye bakıyor ama asıl soru şu: faiz ödemesi anaparanın kaç katı. ben baktığımda bunu gördüm, taksit yetiyor yetmesine de toplam maliyet insanı ürkütüyor.
  5. konut kredisi faizine bakarken sadece aylık ödemeye odaklanınca hesap iki kenardan da bozuluyor. banka sana "aylığınız şu kadar" diyor, niye büyük yazıyor niye ona bakasın ki. okumam gereken şuydu: dosya masrafı, ekspertiz, tapu, eşyalıysa biraz tadilat derken ödediğim gerçek faiz çok daha yükseğe çıktı. üstüne faiz oranı o kulpu değiştirdiğinde taksidin yarısı neredeyse sadece faize gidiyordu, anapara resmen çaylak topunu izliyor.

    taksit/ev değeri oranı ile düşünmeye alıştım artık; aylık gelirin yüzde kırkını krediye bağlayıp "gücüm yeter" demek başka bir şey. evet enflasyon ortamında borç bir şekilde nominal büyürken sen o borcu daha ucuz reel parayla kapatıyorsun, orası konutun çekiciliği. ama gelir akışı sekteye uğrayınca taksit borcu evini satmak zorunda kalan bir dünya tanıdığım var.
  6. konut kredisi faizlerine bakınca insan ister istemez hesap yapıyor; aylık taksit bütçenin yüzde kaçını götürüyor diye. benim ölçüm şu: taksit, hane gelirinin üçte birini geçiyorsa faiz düşse bile zorlanırsın, çünkü hayatın diğer kalemleri de enflasyonla şişiyor. faizlerin yönü kadar vade ve peşinat da belirleyici; uzun vade taksiti rahatlatıyor ama toplam maliyeti şişiriyor. kısacası 'faiz düştü, koşalım' demeden önce bütçeyi bir kenara yazıp bakmakta fayda var.
  7. aylık taksidin gelirin %40'ını geçtiği an bütçe değil kumarhane tablosu başlıyor. ödeme planında faiz mi anapara mı ağırlıklı diye ilk yılın dağılımına bakmadan imza atmamak lazım, benim acı tecrübem oradan.
  8. konut kredisi çekerken sadece aylık taksit rakdıbına bakmak büyük bir yanılgı. faiz oranı yükseldikçe aynı anapara bile daha uzun süre ödeniyor, toplam geri ödeme katlanıyor. yakın bir tarihte kredi hesaplaması yaparken fark ettim ki, 120 ay vadede faiz toplamı kredinin neredeyse kendisine yaklaşıyor; bunu gören bütçe kalemlerini yeniden düşünüyor, doğal olarak.

    kendi bütçemde kullandığım yöntem şu: taksidi net gelirin belli bir yüzdesinde tutturmaya çalışmak ve değişken faiz riskine karşı aylık bir tampon ayırmak. oranlar hareket etmeye devam edecek, o yüzden feleğin çemberinden geçirmeyen, esnek bir ödeme planı en sağlamı oluyor.
  9. 0,99'larla konut kredisi alanların çoğu, faizlerin ilk hareketinde aylık taksiti bütçeye yediremediğini görüyor. sabit faizli kalsanız bile erken ödeme iskontosu hesaplamasını yılda bir değiştirin çünkü güncel kalan enflasyona göre doğru kalibrasyon her zaman işe yarar.