-
resmi enflasyona bakıp sepetime bakınca her ay hafif bir kopukluk oluyordu, fiş biriktirmeye başlayınca fark daha da netleşti. aynı peynir aynı semt aynı gram ve geçen seneki fişin yanında duruyor, artık kimseyi değil şu zımbalı fiş yığınını suçluyorum.
-
tüik'in sepetine pek güvenmeyenler için gayet mantıklı bir yöntem. ben her ay aynı ürün grubunun fişlerini biriktirip kendi zammımı çıkarıyorum, sonuç genelde resmi rakamın üstünde geliyor. tabii kişisel tüketim sepeti genel enflasyonu tam yansıtmaz ama bütçemi planlarken bana daha gerçekçi bir resim veriyor.
-
tuik'in sepettini tartışmak yerine kendi sepetini kurmak fikri fena değil, ama şunu fark ettim ki fiş toplamak da bir disiplin işi. ben iki aydır düzenli fiş biriktiriyorum, aynı marka sütle peynirin fiyatı kampanyaya göre öyle oynuyor ki düz hesap yapmak yanıltıcı. o yüzden birebir kalemi değil de harcama kategorilerini ağırlıklandırıp endeks kurmak daha dürüst sonuç veriyor. yine de acı tecrübe: iki ay önce işe başladığımda hayal ettiğim rakam resmi enflasyondan belirgin şekilde yüksekti; meğer sepetim ağırlıklı gıda ve ulaşım üzerine kurulmuş, tabi ki farklı çıkacak.
-
her ay aynı sepeti aldığım market fişlerini bir dosyada tutup ay sonunda topldıbını karşılaştırıyorum, resmi veriden çok kendi hissimi görmek için iyi bir yöntem oldu.
ilk ay çıkardığım yüzde 60 farkla tüik'in verisine bakıp bir süre gülerim sandım ama sonraki aylarda bu sepet hesabı insanın canını sıkıyor, geçen seneki fişlere bakınca nutella'nın boyutu da küçülmüş üstelik.
-
aylık market harcamasını fişten çıkarıp yıllık olarak karşılaştırmak, enflasyon beklentinize dair en dürüst kaynak olabilir. tüik'in resmi verisi ile işsizlik alarmı gibi, tamam, onları takip ediyorum; ama haftalardır aldığımız benzer bir sepeti bir yıl öncekiyle kıyasladığımda ortaya çoğu ay iki haneli değil, daha ılımlı ama sürekli felaket olan bir tablo. insan sepete girip aynı pahalılıkta tanesiyle kıyaslayınca bazı kalemlerde çok, bazılarında neredeyse hiç artış olmamış gibi gözüküyor.
izlerken dikkat etmemiz gereken şey: aynı markayı, aynı gramajı ve aynı miktarı arıyor olmak; kategoride değişiklik varsa maruz kalınan enflasyon değişiyor. gıda dışı (kirada, ulaşıma ok) kısımlar insanların hayatında daha ağır olduğu için market fişi helen bir başlangıç noktası, tek bulgu değil.
-
market fişlerinden kendi enflasyonunu hesaplamak resmi veriden çok daha dürüst sonuç veriyor; aynı sepeti aylardır takip edince zamlar ve fiyat oyunları daha net görülüyor.
-
üç ay boyunca sadece kendi bardağımı fişleyip tabloya döktüm, sonuç resmi enflasyonun oldukça üzerinde çıktı. sepette kuru gıda ağırlıklıysa fark daha da açılıyor, mikrodalga kadar kişisel bir endeks oluyor bu.
(bkz:
çarşı pazar enflasyonu)
-
resmi tüik verisi bir yana, insanın kendi market fişlerini yan yana koyması bambaşka bir tablo çıkarıyor. aynı ürün sepetini takip ettiğimde bazı aylar fark yüzde 5-6'yı buluyor, özellikle içecek ve gıda tarafında hissettiğin şey veriye hiç uymuyor.
elbette bu yöntemin doğruluk payı sınırlı: marka değiştirirsin, kampanyaya denk gelirsin, mevsimsel fark olur. ama yine de "enflasyon hissettiğim kadar kötü mü" sorusuna en pratik cevabı kendi fiş yığınınızdan alıyorsunuz.
-
kendi sepetimi oluşturup her ay aynı ürünleri fişten işaretleyince tüik'in açıkladığı rakamla aramda ciddi fark çıkıyor, özellikle gıda kaleminde. iki senedir bunu yapıyorum ve gerçek artışın açıklanandan fazla olduğunu görmek hem keyifli hem moral bozucu oluyor.
-
resmi rakama inanmayanların favori kendini tatmin yöntemi hesaplayın. ben de bir dönem market fişi biriktirip ürün ürün işaretledim, aradaki fark hep olduğundan yüksek bir rakam demek. haklıydı da; çünkü pet şişe suyla ıspanak tüketim sepetinde aynı yer kaplamıyor.
ama şu kıyas tam adil tanılamalı baz etkisi ve ağırlık karışımı işin içine girince uzayan husus yaklaşık da değil ama yön göstergesi işlevi üstlenen bir enstrüman kuduruyor bakkal de. veriler rakamın üzerine ekleyip çıkarmak yanıltıcı olur; esas bakana yükselişi ürün değil porsiyon, kalite, indirim takip etmekte bulmalı, aksi halde kafalar iyice karışıyor.
