• bugün (93)
  1. bankanın ilan ettiği net faizi görüp 'oh reel getiri var' demek çok kolay, gelin tüik'in sepetine girmeden kendi sepetinize bakın. ben her ay market fişlerimi ve fatura artışlarımı not alıyorum, ortaya çıkan rakam çoğu zaman açıklanandan yüksek oluyor. mevduat yine de park etmek için mantıklı bir liman ama enflasyonu üç haneli yaşayan biri için 'yarışta kazandım' demek iki hafta sürüyor, sonrası yine kafaya bakıyor.
  2. bankanın verdiği yüzde kırk faiz kulağa hoş geliyor ama tüik enflasyonuyla bile başa baş ancak gidiyor, gerçek enflasyonla kıyaslayınca reel getiri hâlâ eksi.

    (bkz: reel getiri)

    her ay ekstreyi görünce matematik öğreniyor insan.
  3. net mevduat getirisi açıklanan tüfenin altında kalıyorsa o para bankada reel olarak eriyor demektir, bunu görmek de insanın hevesini kaçırıyor.

    ben yine de acil durum fonunu bir kısmını mevduatta tutuyorum ama tamdıbını oraya bağlamak artık sürdürülebilir gelmiyor.
  4. yüzde elli faiz kulağa harika geliyor ama enflasyon o rakamı canlı canlı yiyor, reel getiriyi hesaplayınca çoğu zaman sıfırla eksi arası bir yerde buluyorsun kendini.
  5. resmi enflasyon yüzde otuz beşken faiz yüzde kırkta kalınca kağıt üstünde pozitif görünüyor ama sepetteki gıda, kira ve ulaşım rakamları bu hesabı bozuyor; bir kez daha nominal ile reel farkını acı biçimde ödedik.
  6. vadeli mevduattan reel getiri beklerken enflasyon tablosu her ay o kağıt kazancı eritiyor, o yüzden faizi görüp zengin oldum sanan tek kişi ben değilim muhtemelen. hesabı kapattığımda parayla beraber beklentimin de buharlaştığını fark ettim, meğer yarışa devam etmek için önce satın alma gücüne bakmak gerekiyormuş.
  7. 60 yaşındaki komşum vadeli hesabıyla reel getiri hesaplıyor, ben diskont kavrdıbını yeni anlıyorum derken bir bakıyorum ikimizin de matematik öğretmeni aynı sonuca varıyor. bankaya parayı yatır sonra tüfe verisi açıklanınca tablodaki tahmini enflasyonu gör hesap makinesına sarılıp seneyi kapat.
  8. bunu tutan çoğu kişi gösterge faize bakıp "real getirideyim" sanıyor ama sepeti kendin kurunca tablo değişiyor. enflasyon resmi olarak bile kavisli, mevduat da vadede sabit olunca uzun yarışta kim önde belli olmuyor.
  9. brüt faizi görüp sevinçle bağlıyorsun, vergi ve enflasyon girince reel getiri ekside çıkıyor. bu işin matematiği acımasız, nominal kazanç rehavetine kapılmamak lazım.
  10. bankada duran paranın faizi ile enflasyonun ne kadar yarıştığı mevzusu. bakınız içi mevduat faizi hesaplama getirisi her ay hesap kitap yapan biri olarak söylüyorum, stopaj sonrası net getiriyle resmi enflasyonu yan yana koyunca en iyi ihtimalle ince bir fark kalıyor, çoğu ay geride kaldığımızı da itiraf ediyorum. reel getiriyi konuşurken nominal faize sevinip kasaya bakmamak klasik hatamız. neticesi: mevduat nakit tamponu ve uyku getirisi için iyi ama tek başına enflasyona karşı koruma sanılırsa hayal kırıklığı yaşatıyor.