• bugün (91)
  1. ilk ek gelir ayımda yaşadığım rahatlama hissi, ana işimdeki maaş artışından daha çok motive etmişti; çünkü tek gelirli olmak korkuyla karar aldırıyor. yine de bunu bir anda büyük para kapısı sanmak hayal kırıklığı getiriyor, tek gelirli olmak durumundan çıkmak asıl kazanç bence.
  2. ben de bir ara hafta sonlarini freelanse islere ayirdim, amac borclari kapatmakti. ilk ay iyi paralar geldi, ikinci ay vergi konusunda patladim. yani yan gelir tek basina ozgurluk getirmiyor, beraberinde is yuku ve vergi bilmecesi de getiriyor.

    uctan bakinca mantik saglam: gelir kalemin artinca finanse edilebilir varlik artiyor, araci kurumda bakiye de daha hizli sekilde yer degistiriyor. ama onemli olan tanesi nasil kullanildigi. ben kazandigimin yarisini keyfe, kalanini portfoye attim; o zamanlar akilli gibi gorundum. simdi geriye bakinca keske bu sürelerin bir kismini direkt temettuye yatirsaymisim diyorum. gercek ozgurluk 'her ay yeni gelir kalemi' degil, mevcut geliri karlı bir sekilde tutabilmekte. yan gelir cay, asil mesele stop-loss disiplininde.
  3. ilk yan geliri bulunca hemen harcama tuzağına düşmüştüm; hâlbuki düzenli yatırıma bağlayınca ana portföyü hızlandıran en sağlam katkı oluyor. mesele buhar olup gitmesini değil, enflasyon üstü getirisi olan bir enstrümana akmayı sağlamak.
  4. maaş tek başına artık enflasyonu takip etmiyor, bu yüzden herkesin dilinde bir yan gelir var. bunu denedim; kısa vadeli bir freelance iş ve temettü getirisi düşük birkaç hisseyle başladım. ilk ay hevesle kazandığım rakam gayet küçüktü ama önemli olan, portföyüme ek bir nakit akışı katmanın verdiği rahatlamaydı. asıl fark da burada ortaya çıkıyor bence: yan gelir finansal özgürlüğü tek seferde getirmiyor, ama ana gelire bağımlılığı azaltıp risk alma iştahını büyütüyor.

    yine de dikkatli olmak lazım, çünkü yan gelir diye girişip iki ay sonra bırakılan işlerin sayısı hiç az değil. düzenli gelire dönüşmeyen bir koşturmaca sadece yorgunluk katıyor. benim çıkardığım sonuç: küçük ama istikrarlı bir katman, büyük hayallerin önündeki en sağlam basamak.
  5. yan gelir arayışı çoğu kişide finansal özgürlüğün kapısı gibi pazarlanıyor ama gerçek etkisi daha çok stres ve nakit akışıyla ilgili. tek gelire bağımlı olmamak psikolojik olarak rahatlatıcı, gerçekten de bir süre işsiz kalırsan ya da piyasa bozulursa seni ayakta tutuyor. ama günde iki iş çevirmek de bir yerden sonra tükenmişlik getiriyor.

    deneyimim şu: yan geliri ekstra harcama yerine yatırıma ve acil fona yönlendirmek, uzun vadede asıl farkı yaratan kısım. aksi halde ekstra para ekstra gider olup uçuyor. yan gelir sihirli değnek değil, düzenli ve yatırıma dönüşürse işe yarıyor.
  6. pratikte yan gelir, ana gelir kesildiğinde birkaç ay nefes almanı sağlıyor ve bu bile psikolojik olarak büyük fark; acı tecrübeyle söylüyorum, işsiz kaldığım dönemde bu tampon olmasa portföyü zararına boşaltırdım. yalnız sürdürülemez yan işler bir süre sonra asıl işi de baltalıyor, dengeyi iyi kurmak gerek.
  7. aylık düzenli yan gelirle nakit akışımı istikrara kavuşturdum, lakin asıl faydası ana gelirin üstündeki psikolojik baskıyı azaltıp riskleri daha net görmeye itmesi oldu; taksiye, bonus ve kolay kredi borcuna adım atmayı kestim. özgürlük tüyosu gerçekten düzenli nakit akışı ve sade bilançodan geçiyor, 'ikinci işten köşe olma' fatura masalı hep elli yerden dökülüyor.

    (bkz: nakit akışı)
  8. temel maaş oturduktan sonra ikinci gelir bence çok etkili; benfreelance işlerden gelenle ekran kartının borcunu kapattım, sıfırlama hissi iyi geldi. sadece 'olur' demek borsa için değil, iş saatini çıkartmak için geçerli.
  9. tek bordrolu pensiyon planı yapan pek yok ama yan gelir olmadan finansal özgürlük temenniden öteye geçmiyor. freelance iş, kira, temettü portföyü veya ikinci bilezik gibi küçük kalemler başta komik görünür, birkaç yıl sabırla birleşince ana geliri tamamlayıcı hale geliyor. üç yıl önce elde ettiğim yan geliri ana harcamaya değil aynı sepet hisseye yönlendirdim, bugün endeksin üstünde getiri bana o alışkanlık sayesinde geldi. yan gelir büyüsü olur diyen değil, ilk 2 yıl çok çalıştıran bir alışkanlık olduğunu kabul eden kazanıyor.
  10. yan gelir arayışını finansal özgürlüğün kısayolu sanmak yaygın bir yanılgı. ben de bir dönem her ay farklı bir yan iş denedim, sonunda fark ettim ki ana işimdeki performans düşünce asıl gelir riske giriyor. yan gelir güzel ama esas katkısı portföye ek yatırım kapasitesi yaratması ve ani iş kaybında tampon oluşturması.

    sürdürülebilir bir yan gelir, düzenli olarak yatırıma aktarıldığında bileşik getiriyi hızlandırıyor. ama sürekli yeni iş avına düşüp kendini tüketirsen gelir de artmıyor. bence iyi yan gelir, az sayıda ve yönetilebilir olanı.