• bugün (99)
  1. bu sorunun cevabı ne net maaş ne ev sahipliği, tamamen kaç yıl daha yaşayacağınla ilgili ve onu da kimse bilmiyor. aylık 30 bin tl mi 100 bin tl mi diye sardırmak yerine enflasyon muhasebesiyle bugünün parasına indirgeyip ona göre plan yapmak lazım, yoksa elli yaşında hayaller suya düşüyor.
  2. emekli olduğunda ayda harcadığın tutarın yıllık gider çarpı yirmi beş kuralını bilsek de devlet parasına bel bağlayan taraf rahat değil.

    kişisel olarak hisse temettüsü ve kira geliri kısmını en az yüzde kırkta tutmak istiyorum, gerisi zaman gösterecek.
  3. herkes rakam soruyor ama asıl değişken yaşam standardı ve ev sahipliği. bugünün parasıyla aylık giderinin yirmi katını bir kenara koyan rahat eder, gerisi hayal satar.

    (bkz: birikim)
  4. hesap basit: aylık giderinin 300 katı gibi bir katsayı çoğu kişiye kaba bir çerçeve verir ama enflasyon ve sağlık giderleri hesabı sürekli bozar. o yüzden sabit bir rakam yerine yıllık yeniden hesap yapmak ve portföyün getirisini giderle kıyaslamak daha gerçekçi.
  5. herkes ağzında farklı bir rakamla dolaşıyor; emeklilik sonrası aylık kira getiren portföy yaklaşımı, birikim süreci başlamış olan için fena bir pusula değil. bugün elde edilen üç aylık kuyumcu gramajı ile on yıllık enflasyon katsayısını çarpta bakan biri için arka ü hareketli ve heterojen, yarın ne olacağını ne sen biliyorsun ne ben.
  6. kişisel olarak hesabım şu: yıllık harcamamın 25 katı; bileşik getiriyle desteklenmiş, temettü veren bir portföy bu seviyeye ulaştığında özgürlük kapıda demektir.
  7. bu soruya tek bir rakam yapıştıran çok ama bence en gerçekçi cevap harcamanın kaç katı olduğu. aylık giderini tutup 25 ile çarparsan kaba bir fikir veriyor; daha muhafazakar bakan 33 katı der. bende oturup yaptığımda istediğim rakamla birikimim arasında epey bir uçurum görmüştüm, moral bozucu ama faydalı oldu.

    borsacı ağzıyla söyleyeyim: emeklilikte tek kaynak maaş değil, sen çıkarken sana akan temettü ve faiz önemli. yani yeterli parayı hesaplarken sadece anaparayı değil, anaparanın sana yılda ne kadar ödediğini de dikkate al. mesela düzenli temettü veren portföy bazen maaştan daha istikrarlı oluyor. yoksa 30-35 çarpanı kulaktan duyma bir efsane olarak kalıyor; harcamanı şişirirsen o çarpan da yetmiyor.
  8. bu sorunun cevabı harcama alışkanlığından bağımsız düşünülünce hava civa oluyor, aylık giderin yirmi katı diyen de var nefes alacak para yeter diyen de. kendi hesabımla aylık giderimin en az yirmi beş katını hedefliyorum, altına kimseyi ikna etmeye çalışmam.