• bugün (93)
  1. hesap çok basit aslında; diyelim aylık gider bugünün parasıyla şu kadar, enflasyon ve yaşam süresi girince rakam iki katına çıkıyor, portföyün reel getirisi bunu karşılamıyorsa tamamlamak gerekiyor, yoksa temettüyle geçinme hayali altı ayda biter.
  2. bu başlığın altına yazılan 'şu kadar birikimle rahat edersin' cümlelerine hep temkinli yaklaşıyorum, çünkü herkesin harcama profili farklı. biri kirada oturur aylık 40 bin ister, öteki kendi evinde 20 binle geçinir. ortak nokta şu: düzenli pasif gelir yoksa birikim erimeye mahkum, hele enflasyon bu seviyedeyken her yıl aynı harcamayı yapmak bile kasayı hızla küçültüyor.

    ben olsam rakamı üçe bölerdim: zorunlu giderler, keyfi harcamalar ve sağlık tamponu. zorunlu giderleri karşılayan düzenli gelir (emekli maaşı, kira, temettü) varsa gerisi daha rahat yönetilir. bu işte acı tecrübem, tüm parayı tek bir varlığa koyup 'nasılsa uzun vade' demenin emeklilikte lüks olduğu; çeşitlendirme emeklilikte de şart.
  3. kimsede net cevap yok ama herkes bir rakam sallıyor. bence bu sorunun cevabı hedeflenen harcamaya, enflasyon varsayımına ve sağlık giderlerine bakılarak verilmeli, hazır bir tek sayı beklemek zaten başlı başına bir hata. katılımcı sayısı artınca şunu gördüm ki asıl yatırım erken başlamak, varsa bireysel emeklilik katkısını da devletin katkısı bittikten hemen sonraki süreçte yine değerlendirmektir, bezginlikle hiç dokunmamak en pahalı seçenek.