mevduat faizi enflasyon yarışı

mevduat faizi ile enflasyon yarışı, son birkaç yıldır kimin kazandığı belli olan ama herkesin yine de hesap yaptığı bir mesele. bankanın verdiği oran idare eder gibi duruyor ama tüik'in açıkladığıyla markette gördüğün rakam arasındaki makas açık ara enflasyonun lehine. reel getiri hesabı yapınca çoğu zaman elde kalan sadece anaparanın erimediği yanılgısı oluyor. yine de risksiz liman arayan için mevduat bir seçenek, sadece kazandığını sanmayın.

banka mevduat faizi açıklanan enflasyonun kağıt üzerinde altında görünüyor, üstünde olan da tamamakla yetinmiyor. ben yerli ve yabancı enflasyon beklentileriyle karşılaştırınca şu tabloyu görüyorum: enflasyon şu an 'resmi' olarak X ise reel faiz epey bir zamandır negatif civarında durmaya çalışıyor, gir bütün kısayla birlikte bakınca bakınız tl mevduatin reel getirisi yazayım, reel net anlamlı biçimde korunmuyor. 32 günlük baglı mevduat adamın gözünde güvenli liman ama bir kışlık erzak alınamıyor, yılbaşı hediyeliyaka iki şuursuz zam geliyor, geçen yılın aynı faizi bugüne eritiyor.

reel getiriyi korumak isteyenler döviz, altın, kısa vadeli eurobond, hatta bazı serbet fonlara başvuruyor. bir taraftan da mevduat faizi enflasyon önündeki yarışta yerli ve paralel aynı ama çoğu zaman hem katılımcı hem hakem aynı banka, yani ekran bakınca güzel ama aslında faiz ancak paranı 'durduğu yerde biraz az kaybetmesin' diye tutuyor. 100 liran 1 sene sonra 100 lira kalmasın diye vermen gereken mücadele işte bu.

bankadaki faiz oranı ile açıklanan enflasyon arasındaki makas, yatırımcının ilk baktığı şeydir. yıllık mevduat %55 verse de enflasyon %60 üzerindeyse reel getiri hala eksi demektir. bu yüzden "alınan faiz" sevinç sebebi değil, evvela kaybın ne kadar azaldığının göstergesidir. mevduatın cazibesi ancak faiz enflasyonu geçtiğinde anlam kazanır, o gün de zaten pek kimse peşinde koşmaz.

son 1-2 yıldır bu yarışı milimetrekağıtla ölçmek gerekiyor. mevduat faizi açıklanan enflasyonun üstünde görünse de vergi ve enflasyondan ne kırdığını hesaplayınca ortaya çoğu zaman negatif bir reel getiri çıkıyor. yani para sayısal olarak artsa bile alım gücü düşüyor, kullanımı bilindik ama o acı gerçeği yumuşatmıyor.

o yüzden portföyü sadece mevduyatta bırakmak uzun vadede genellikle alım gücünü korumuyor. bir miktarı dolar, altın, gömü gibi enflasyona daha duyarlı enstrümanlara koymak mantıklı; ama bunu kesin bir kazanç diye değil, dengeli bir çeşitlendirme olarak düşünmek lazım. benim naçiz tecrübem: bütün günahsız parayı en yüksek faizli vadeliye sıkıştırmamak gerekiyor.

yüksek faiz dönemlerinde mevduata park eden para huzur veriyor ama enflasyon verisiyle karşılaştırınca ortada koşan iki at var, biri hep önde.

(bkz: negatif reel faiz)

benim stratejim şu oldu: acil durum fonunu mevduatta tutup kalanı uzun vadeli enstrümanlara kaydırmak; yoksa bu yarışta sürekli yenilen taraf oluyorsun.

bankadaki mevduat faizi enflasyonun altında kalınca paran aslında her ay biraz daha eriyor, o yüzden rakama bakıp maaş gibi sevinmemek lazım. benim gördüğüm bütün olay reel getiri: yüzde 50 faiz alıp yüzde 60 enflasyon yaşarsan matematiksel olarak cebinden kaybediyorsun
bu tarz durumlarda hesabı üzeri nemalanmadan net şekilde yapıp karar vermek daha mantıklı.

faiz kuşu misali
özetle mevduat güvenli bir liman ama tek liman değil

geçen yıl 500 bin lirayı mevduata koydum, bugün faiziyle 700 bin oldu. ama aynı sepet markette 400 bin etmiyor. yani kağıt üzerinde kazanmış görünüyorum, gerçekte alım gücüm düşmüş. (bkz: enflasyon muhasebesi) kendimi kandırmayı bıraktım artık, mevduat sadece parayı uzun süre elde tutma bahanesi.

yıllardır faiz ve tÜfe arasındaki yarışı marko kılıçlıoğlu'nun maratonu gibi izliyorum. kazanan taraf sürekli değişse de ben yüzde 40 stopajla hedef tabanlı gitmeye devam ediyorum.

kime sorsan birbirine yakın diyor ama tabloya bakınca aradaki makasın arttığı dönemlerde reel olarak eriyen sen oluyorsun, güvende hissetmek başka bir şey. mevcut yıl için mevduatı sadece bekleyerek geçirdiğim için kendime pek artı puan vermiyorum açıkçası.

bankada paranı %45'ten bağlayınca bir an 'enflasyonu yendim' diyorsun ama akşam markete girince o hesap çöküyor. faiz hep bir adım geriden geliyor, parayı koruyorsun sanırken satın alma gücün sessizce eriyor reel getiri yani. bir de stopajı düşünce o cazip görünen net faiz bir anda sönüveriyor.