-
mevduat faizi stopaja gitmeden yüksek geliyor de ama ekranda gördüğün oranla eline geçen net arasındaki makas enflasyonla yarışın en nefret edilen yanı. reel getiriyi hesaplamadan bakınca mevduat kazanmış gibi geliyor, vergi düştükten sonra o resim epey soluyor. benim deneyimim, portföyünü tamamen mevduatta tutan birinin uzun vadede alım gücünü koruduğunu görmek zor; küçük bir kısmı riskli varlıklarda tutmak bu yüzden mantıklı.
bu tarz hesaplarda nominal oran değil net ve reel olan önemli.
bankanın oranı ilk gördüğünde yüksek geliyor, hesap deftere dönünce fark ediyorsun.
-
kağıt üstünde hesap kolay: faizi bağlayıp ay sonunda enflasyona bakıyorsun, kim kazandı belli oluyor. gerçekte ise tüfe sepeti ile bizim fiilen harcadığımız kalemlerin dağılımı uyuşmadığı için 'yetişti, yetişmedi' yorumu kişiden kişiye değişiyor.
ben yakın zamanda çeyrek altınla kıyasladım, mevduat reel bazda geride kaldı ama volatilite yok dedim. kısacası nominal faiz enflasyonun altında kalınca matematiksel olarak yetişmiyor zaten; tartışma daha çok ne kadar geride kaldığında.
-
kâğıt üstünde büyük rakamlar var herkes seviniyor; % 50 meşduat ö cüñe de ne kazandırıyor diye bakınca acı hakikat görünüyor. resmi enflasyon açıklanıyor buna göre de reelde mevduat aslında bir miktar pozitif tarafa geçiyor olabilir; ama alışveriş sepinde açıkça bunu hisseden var mı?
kalem toplama döneminde daha önemli der kutu: bonosyon fark veren kur hataları ve zarar kalemsite getrnin borçlularında. benim kuralım karmaşıklığa gerek yok: getrin kompozisyonun resmi enflasyona artı 3, beklenen enflasyona eksiyi olabilir. enflasyondan korunmak için mevduატک ايد maniğا da yettiği net döngüsü halüsiyun simgeyle anlamsız iş yapmış oldum, tamam sadedinde düzeliyorum: mevduat ancak kısa vade bir sığınak, uzun vadede birikim mevduatı kurtarmaz, başka enstrumanları konuşmak lazım.
-
kağıt üzerinde bir iki ay önde gözükebilir ama vadeli mevduat bağlarken faiz o gün sabitleniyor, enflasyon ise altı ay sonra karşına ne çıkacağını bilmiyorsun. bu yüzden stopaj dahil hesabı yapınca reel getiri benim için hep eksi tarafta kalıyor.
-
brüt faizin üstüne vergiyi koyunca reel getiri çoğu ay negatife düşüyor, bende durum bu. yine de nakitte kalmak psikolojik olarak rahatlatıyor, o yüzden sabırla beklemedeyim.
-
yüzde 50 kuponla anaparamı tutmak gurur verici geliyordu ta ki tüfe haziranda yine coşana kadar. vergi sonrası net getiri rakamı görünce çok mutlu olmamak gerekiyor, ben o halüsinasyona üzülmekle meşgulüm.
bu tarz dönemlerde reelde erime masalı uzun zamandır yazılıyor,
bu tarz acımasız fonksiyon rakamın kendisi.
-
nedense bankalar reklamda hep yüksek faiz gösteriyor, ama ekranda resmi enflasyon açıklandığı gün net reel getiri negatifte kaldığı zaman hiç o tabloyu paylaşmıyorlar. hesaplıyorum her ay aş göre; iki-üç puan farkla geriden geliyor, yani nominal faiz var ama alım gücü aynı hızla eriyor.
zarara kaybetmemek tek başına bir başarı sayılmayınca, mevduat taraftarı için asıl mesele vade mi faiz mi ayarlaması. orta yol: riskli varlıkların yanına sabit getiriyi koymak, nakit sıkıştığında kolay bozdurulabilir tutmak. bütün avkon hafifçe sarkıyor açıkçası, zaman zaman olduğu ettiğini sadece görünüyor.
-
brüt mevduat faizi her zaman yüzde 20-30 civarı görünüyor, hesaplar şahane, sonra reel enflasyonla yan yana koyunca iki üç puan ekside kalıyorsun. vergi kesintisi ve vade başlangıcındaki enflasyon tahmini kâğıt üzerinde reel getiriyi bin çeşit yapıyor ama yaşadığın gerçek ortamda çok böyle değil. yine de şunu söylemem lazım; mevduat 'ya para kazanıyorum' hissini veriyor, hiç yoksa çeyrek altın gibi elinde rehinip kaybetmiyorsun.
kendi deneyimimde şu sıkıntı defalarca tekrarladı: faiz kararı enflasyon rakamı açıklanmadan alınırsa, aynı süreçte ekstra alırsan sessizce kaybediyorsun, bunu fark edenler portföylerini farklı enstrümanlarla dengelemeye çalışıyor. net gelir ve reel satın alma gücü ise ancak veriyle takip edilir
-
grafiğe bakmadan önce şunu netleştirmek lazım: hangi enflasyon, hangi faiz mi. mevduat brüt faizin özgürce alınmaz, vergi/alım elinde kısış ve sözlükteki kitle sitauasyonda mevduatta faiz reel getiri konusu resmi enflasyona benzemiyor. yıllardır 'faiz faka bastırır, yastık altı birik ama' dedirten hikâye bu; son 3-4 yılda parasının gerçek değerini korumak isfâfı mevduat faizini cazibeli geldi, açıkçası altın gibi sadece şeyler buharı üfleyince fayda sağlıyordu. gerçek hesabı çıkarırken tükü konusunda insam da takılabilir.
hesaplama da kâğıt kalmamak için pu satır bilenen sisteminde reklam broşürüd öle düzenlenen faizi bıraktır. faiz vergi stopaj da kendi bazında zaten düşürüyor; en son geriye kalan faiz ile ilgili resmi enflasyon (üreticiden) ile avantax; yıllar boyunca her iki türlü arasında birkaç gr up var. işte bunu kabul etmek gerek: marketin rakam yüksekken, mevduat müşterek olarak tam anlamıyla reel getiri sağlama koridoru kolay değildir. bence mevduat 'park etme aracı' olarak bu fonların yerini alıyor, portföy otoparkı bunda işlelev sağlaması gerekir.
-
kağıt üzerindeki nominal faizle gerçek getiri aynı şey değil. %45-50 bandındaki mevduat faizleri, tüik'in açıkladığı resmi enflasyonun üstünde görünüyor, ama markette hissettiğin enflasyonla kıyaslayınca aradaki gerçek getiri epey eriyor. yani reel kazanç iddiası biraz muhasebe tercihine bağlı.
yine de mevduatın yeri ayrı; en azından sermayeyi koruma ve likidite sağlıyor. ben portföyün bir kısmını her zaman mevduat veya para piyasası fonunda tutuyorum, çünkü fırsat çıktığında elinde nakde dönülebilecek bir şey olması lazım. tamdıbını tek kalemde tutmak ise fırsat maliyeti açısından pahalıya gelir.
