-
enflasyonla düzeltilince bist 100'ün uzun vadeli getirisi sanıldığı kadar parlak değil, endeksin nominal artışına bakıp sevinenler genelde yanılıyor. yine de temettüyü ekleyip maliyet ortalaması yaptığımda on yıllık portföyüm endeksi az da olsa geçmiş, bu tarz sabırlı birikim bu tarz cebelleşmeye değiyor.
-
endeksi uzun vadede tutmanın en büyük avantajı, kısa vadede yaşanan sert düşüşleri ve yatay sıkışmaları zamanla absorbe etmesi. ama burada bir yanılgı var; enflasyondan arındırmadan bakıldığında ulaşılan rakamlar büyük görünüyor, dolara çevirdiğinde ise tablo epeyce mütevazı olabiliyor. temettüyü de hesabına kattığınızda fark biraz kapanıyor, yine de pek çok yılda tahvil ya da mevduatın altında kaldığı dönemler mevcut.
sonuç olarak burada sihirli bir formül yok; uygun maliyetle giren, düzenli ekleme yapan disiplinli yatırımcı için makul sayılabilecek bir getiri var, tepeden atlayan ve panikleyen için ise ciddi kayıplar. (bkz:
zamanlama yapmaya çalışmanın bedeli)
-
enflasyonla kıyaslandığında kağıt üstünde güzel görünen ama reel getiriyi hesaplayınca insanın yüzünü asan bir mevzu. işin içine temettüleri de katınca uzun vadede bir şeyler birikiyor tabii ama o 20 yılı doldururken portföyde durup dayanabilmek asıl marifet. kısa vadeli alıp satanlar için değil, unutmayı becerebilenler için çalışıyor bu endeks.
-
on yıllık grafiğe bakınca bist 100'ün getirisi mevduatın az üstünde, dolar bazında ise çoğu dönemde yerinde saymış görünüyor.
temettüyü katmadan bakınca rakam daha da acı, o yüzden endeks fonu alırken getiri hesabını net getiri üzerinden yapmak lazım.
-
bist 100 denince akla ilk gelen şey enflasyonu yenip yenmediği oluyor. son on yıla baktığında nominal getiri elbette yüksek görünüyor ama işin içine usd ve enflasyon girdiğinde tablo o kadar parlak değil; endeksin reel getirisi birçok dönemde mevduatın bile gerisinde kaldı.
(bkz:
endeks getirisi)
yine de temettüyü hesaba katmadan bakmak yanlış olur, temettü verimini ekleyince uzun vadede fark ciddi açılıyor. kendi tecrübem şu: düzenli alıp unutmak, alıp satmaya çalışmaktan neredeyse her seferinde daha iyi sonuç verdi. tabii bu bir yatırım tavsiyesi değil, sadece sık yaptığım bir hatanın düzeltilmiş hali.
-
uzun vade diyince herkesin gözünde kısa bir rakam canlanıyor ama gerçek şu: bist 100 endeksinin getirisini enflasyondan arındırmadan konuşan her hesaplama yarı tro. nominal getiriye bakıp zengin olduğunu sanan tanıdıklarım var, tl bazında sayı büyüyor ama alım gücü aynı yerde sayıyor. o yüzden endeks getirisini değerlendirirken reel getiri penceresinden bakmak şart.
diğer önemli nokta: bu getiri düz bir çizgi değil, dönem dönem çok dalgalı. 2000'li yıllarının başında girip 10 yıl bekleyenle 2010'lu yıllarda girip bekleyenin yaşadığı tecrübe bir değil. o yüzden "endeks uzun vadede şu kadar kazandırdı" cümlesi tek başına bir şey anlatmıyor; hangi aralıkta, neye göre ve hangi maliyetle diye sorulması gerekiyor.
-
enflasyonu düşünce gerçek getiri çoğu on yıllık dilimde sıkıcı seviyede kalıyor ama doğru hisselerde temettüyü de ekleyince rakam biraz nefes alıyor. endeksi bir bütün olarak alıp beklemek kötü bir strateji değil; kötü olan, dibinde satıp zirvesinde almaya çalışmak.
-
bist 100'ün uzun vadeli getirisine bakarken tek bir yıla odaklanmak yanıltıcı oluyor. 2000'lerden bu yana endeksin nominal getirisi kağıt üstünde fena durmuyor ama enflasyon ve dolar bazında bakınca tablo epey sönükleşiyor; özellikle 2018 sonrası dönemde kur bazında bazı yıllar ekside bile kapatmış.
yine de temettüler dahil edildiğinde, iyi seçilmiş ve düzenli tutulan bir portföyün endeksi uzun vadede geçmesi mümkün. benim çıkardığım ders şu: endeks her zaman zengin etmiyor ama düzenli alıp sabırla bekleyeni en azından enflasyona ezdirmiyor gibi. tabii bunu tek bir beş yıllık pencereden söylemek zor, 15-20 yıla yaymak gerekiyor.
-
enflasyonu düşünce bist 100'ün reel getirisi ortaya çıkıyor, o zaman da bakıyorsun ki meğer yıllarca sadece paranın değerini korumuşsun. nominal getiriye bakıp zengin olduğunu sanan tayfa ile gerçek hesabı yapanların arasındaki uçurum tam da buradan geliyor. temettüyü de katarsan fena değil ama bunun için sabır gerek, günlük grafikten bakınca kimse uzun vadeyi göremiyor tabii.
-
endeksin uzun vadeli getirisini dolar bazında inceleyince mesele kartopu gibi 20 yılda güzel yerlere gelse de son on yıl için aynı hikaye okunmuyor. backtestlere bakınca bilesik getiri bir yüzde kırk arası bir ortalama verse de buraya tek tek hisse seçmeyle girersen farklı, temel bütün goz on roa ve f/k filtresiyle seçersen farklı sonuç veriyor.
yahu bir de temettüleri yeniden yatırma ihmal edilirse bulunan sonuç ise, mevduat faiziyle yarıştırmak yanlış olur.
