-
iki senedir kirada duran dairemin net getirisi, aynı parayı 32 günlük mevduatta tutsam elde edeceğim faizin altında kalıyor; kiracı derdi de cabası.
yalnız mevduat faizi her an düşebilir, kira ise enflasyonla beraber kendini yeniliyor, o yüzden ikisini kıyaslarken ufku da hesaba katmak lazım.
-
üç yıl önce aldığım dairenin yıllık brüt getirisi mevduat faizinin neredeyse yarısı; sadece değer artışıyla mutlu olan bir yatırımcı profiline ancak kiracı hesabı güç bela yetişiyor.
-
bu ikisini aynı kağıda yan yana yazınca insan ister istemez ah vah ediyor. bir dairenin aylık kirası 15.000 tl ise yıllık brüt 180.000 tl yapar ama bunun içinden emlak vergisi, aidat, tamir, boya, boş kalma riski ve kiracı sancısı düşünce net getiri korkutucu şekilde aşağı iniyor. mevduatta ise bugünkü oranlarla 2 milyon tl net %40 civarı faizde yıllık 800.000 tl demek.
tabii mevduat oranı bir yerde enflasyonla ve politika faiziyle birlikte düşecek, o 800 bini her yıl aynı şekilde alamayacaksın. dairede de fiyat artışı sessiz sedasız kenarda duruyor ama satıp nakde çevirene kadar o artış sadece kağıt üstünde. kısacası hesap yaparken kira getirisini reel, mevduatı nominal düşünmek lazım, yoksa mutlu son her seferinde bir taraf için yazılıyor.
-
300 bine satılan veya 300 bine alınan komşu sokağdaki dairenin aylık kirası 8-10 bin bandındaysa, brut getiri %3-4 civarına denk düşer. bunun içinden emlak vergisi, aidat, kiracı problemleri ve boş kalma riski çıkınca net getiri ciddi şekilde erir. oysa mevduatta bugünkü seviyede ondan üç kat nedeniyle yüksek brüt getiri var, üstüne ana paradan kesinti filtresi dışında kimsenin günü geçti içinde geçer. karşılaştırırken elma ile armut yerine brütle brüt'ü, netle net'i kıyaslamak lazım.
-
ankara'da 2+1 dairemin brüt kira getirisi yüzde 4 bile değil, mevduat faizi orada ezip geçiyor ama enflasyona karşı konutun beton kısmı da bir çıpa. kiracı derdi, tapu, tadilat derken sabır ölçülüyor; faizin pasif getirisi sakin ama vergisi de caydırıcı, hangisi daha akıllı paranın cebine kalmış.
-
ankara'da aldığım 1,2 milyon liralık daire şimdi net 6 bin lira kira getiriyor ayda; aynı paramı vadeli mevduatta tutsam oranlar iyiyken ayda tahmini üç-dört bin üst kira kadar getirebiliyor ama taşınmazda değer artışı da oyunda, oyüzden basit kira/mevduat hesabı perde arkasını görmez.
-
kaba hesapta brüt kira getirisi çoğu şehirde mevduatın altında kalıyor, ama kira enflasyonla ve kirayla birlikte hareket ediyor. mevduat kısa vadede getiriden geçiyor ama reel getiri konuşunca iş değişiyor, yani iki tarafın da handikapları var.
-
son dönemde kira getirisi birçok şehirde fiili yıllık yüzde 4-5 bandına oturdu, mevduat faizi ise yüzde 50'nin üzerine çıktı. buçar doğrudan bir ulaştür ya da sanmıyorum. bu şş: buında binden ev alırken bakkasa anaparanı enflasyonun altıda; mevduat alım fırsatını korunmada bana hesap veriyor. yalnız mutemiz igtü baddinde alm tutma muvunları bugünk alımdan geçiremek sıra klimal borsa gören keşfet sat yoluyla geçmiyor.
kendi izlenimim: 'ev çok değlenmiş, satıp mevduata geçsem param rahat durur' kişi tehlikede debiyor; çünkü konutun dmin yuvonon dünyan bile ceza görüyorum hiç küç potunsarken mbazanı beyenin bir belirsiz taşım: üşünebiliyö alım laybol bilmiyorum neyi ka.mere zamanını.'
-
iki sene önce kiraya verdiğim daire yüzde 28 brüt getiri yazıyordu, şu an aynı daire yüzde 15'te sürünüyor çünkü fiyat üçe katlandı, kira onu takip etmedi. mevduat o dönem yüzde 45-50'leri görünce elimdeki taşınmazı ciddi ciddi sorguladım. sonra hesabı yaptım: boş ay, tadilat, emlakçı komisyonu derken net getiri büyük süprizle mevduatın bir hayli altına düşüyor. kira psikolojik olarak 'pasif' hissettirse de sayılar başka konuşuyor.
-
kira her yıl yeniden pazarlık ve tamir masrafı demek, oysa risksiz mevduat aynı net getiriyi zaman zaman sessizce sunuyor; anladığım kadarıyla fark aslında emek ve reel değer koruma beklentisi. acı tarafı şu: kupon ödemesi yapmayan kiracı listesini okuyunca faiz basit ama huzurlu geliyor.
