market fişinden enflasyon hesaplamak

bunu uzun süre yaptım, sonra fark ettim ki fiş her ay aynı sepeti değil benim anlık canımın istediğini içeriyor; çikolata alıp peyniri kaçırdığın ay enflasyonun çarpık çıkıyor. resmi veriyle kendi fişin arasında uçurum olunca hangisine inanacağını da bilemiyor insan, sonunda tüik'e küstüm annem gibi.

her hafta aynı sepeti fişten takip etmek tüik'in açıkladığından daha gerçekçi bir his veriyor, çünkü içinde kira ve akaryakıt yok; en azından ağırlık farkını görüyorsun. ben bir cumartesi fancy market fişlerini biriktirip tabloya döktüm, iki ayda bile çarpıcı bir fark çıktı, sonradan da hangi kalemin hamur işi olduğunu anladım.

bir ay boyunca aynı sepeti almaya çalışıp fişleri biriktirdim, sonunda resmi rakamla benim hissettiğim arasında ciddi fark çıktı. kimse size bunu söylemiyor ama sizin enflasyonunuz markete göre değişiyor.

enflasyonun günlük hayata nasıl yansıdığını görmek isteyenler için en dürüst metot bu bence. aynı sepeti her ay alıp fişlerin geçmişini karşılaştırınca üç aşağı beş yukarı kendi enflasyonunuz çıkıyor ortaya. içinde bulunduğunuz sepet resmi TÜiK sepetinden farklı olacaktır, deli fiyatlarla kıyaslayınca yüzde 100 üzeri bir artış da görebiliyorsunuz, ama temel eğilimi göstermesi açısından bu bile bir fikirdir.

(bkz: enflasyon sepeti)

tekil fişlerle genel enflasyon ölçmek zor ama kendi sepetimi aylarca takip edince farkı görüyorsun. ben de bir ara fiş biriktirdim, marketsepetim resmi veriden ara ara daha yüksek çıktı ama bu tabi kişisel gözlem.

fiş biriktirip ortalama almak hobi düzeyinde eğlenceli ama sepet belli değilken nedir bu enflasyon hesabı, yanı düpedüz alışveriş karşılaştırması. yine de etiket zamlarını beyninde kayda geçirip hafiften bir 'bakalım bu ne zaman yansıyacak' parantezi açmak hoş oluyor.

market fişinden enflasyon hesaplamak resmi endeksi birebir tutmaz ama hanenin gerçek hissettiği fiyat baskısını göstermesi açısından fena bir yöntem değil; aynı sepeti her ay takip edince bazı kalemlerdeki sıçramalar çok net görünüyor. ben de bir ara aylık fişleri biriktirip kendi sepetimi yapmıştım, sonunda anladım ki hissettiğim enflasyon, sepetteki ağırlıklardan dolayı açıklanandan genelde yüksek çıkıyor.

aynı marketten aynı ürünleri alıp fişleri saklarsan aslında güzel bir kişisel endeks çıkıyor, benimki son bir yılda resmi rakamın üstünde geldi.

ama itiraf edeyim, marka değiştirince ya da indirime denk gelince hesap kayıyor, o yüzden çok ciddiye almamak lazım.

bunu her ay yapan biri olarak söylüyorum: sepeti sabit tutmuyorsan sonuç tamamen yanıltıcı oluyor. kendi fişlerimde gıda kalemi resmi rakamın üstünde, teknoloji kalemi ise altında çıkıyor; tek başına bir fiş enflasyonu anlatmaz ama eğilimi gösterir.

bakınız: tüfe

tüik'in rakdıbına bakınca elde kalan fişler resmen başka bir ülkeden gelmiş gibi duruyor. aynı sepeti iki markette gezerek fiyatlayınca üç ayda bile uçurum oluyor, hele gramaj küçülmelerini hesaba katınca iş büsbütün çorbaya dönüyor. kendi harcamalarımın artışı resmi enflasyonun iki katından az olmadı hiç, o yüzden bütçeyi fişe göre değil banka ekstresine göre yapmayı bıraktım. herkes kendi enflasyonunu yaşıyor diyeceğim ama ülkecek aynı fişten muzdaribiz.