• bugün (84)
  1. taksit deyince insanın aklına 'nasıl olsa faiz yok' geliyor ama iş orada bitmiyor. peşin yapabileceğin alışverişte taksiti tercih ettiğinde vade farkı çoğu zaman fiyata gömülü olarak geliyor, ekstreyi açınca kalemin adını değiştirip önüne koyuyorlar. bir de bunun alternatif getirisi var, o paranın portföyde veya faizdeki hali de bir maliyet aslında.

    kendi adıma bir dönem ne bulursam taksitli almaya alışmıştım, sonra aylık ekstreye bakınca gelirin onda birinden fazlasının bu taksitlere aktığını fark ettim. bu tarz sorunlardan kurtulmak için ihtiyaç dışı alışverişte peşin ödemeye ağırlık vereceğim dememin üstünden epey oldu, büyük ölçüde işe yaradı.
  2. taksit yaparken ekranda görünen 'faiz yok' yazısına kanmıştım, üzerine ürünün taksitli fiyatı peşin fiyatından zaten bir miktar yüksek oluyor, bir de bankaya her ay ödediğin taksit süresi uzadıkça o kilitlenen limitin fırsat maliyeti var. yani fatura yalnızca aylık ödediğin tutardan ibaret değil, peşin alsaydım ödeyeceğim gerçek fiyat ile taksitlinin toplamı arasındaki fark da cebinden gidiyor.

    ben bir ara white eşyaya 12 taksit yaptım, sonradan baktım ki ürünün peşin fiyatıyla taksit toplamı arasında ciddi fark varmış. o limit içerde kilitliyken başka bir fırsatta kartımın kullanılabilir limitinin düşük kaldığını da gördüm. ders: taksit bir konfor, maliyetsiz değil. bütçe planlarken bu başlıkta konuşulan 'gizli maliyet'i de hesaba katmazsan sonunda kendini faize yenik hissetmiyorsun ama tamponsuz kalıyorsun.
  3. kimse taksitin bedava olduğunu söylemiyor ama peşin fiyatına 12 taksit naraları hala ortalıkta. oysa peşin alımda pazarlıkla alacağın indirim, vade farkı ve enflasyonun erittiği değer birleşince fatura hiç hesapta olmayan yerlere çıkıyor.
  4. 12 taksite böldüğümde aylık %2.5 vade farkı görünüyor, kulağa küçük geliyor ama yıllık bileşik hesapta %35'i aşıyor. üstüne asgari ödemeyle dönen bakiye eklenince o ürünü alırken peşin ödemediğim her ay icra süreci gibi faiz işliyor; taksit rahatlatmıyor, erteliyor sadece.
  5. taksit yaparken genelde "vade farksız" etiketine bakıp geçiyoruz ama o farksızlık genelde faturaya yansımıyor. aynı ürünü peşin alanla taksitle alan arasındaki fark, taksit seçeneği sunduğun an fiyata gömülüyor; banka da peşin fiyat üzerinden komisyonu satıcıdan alıyor.

    asıl gizli maliyet ise limitin bloke kalması ve finansal esnekliğin azalması. 12 aylık taksit yüzünden limitin büyük kısmı donuyor, sonraki ay bir ihtiyaç çıktığında ya asgariyi ödeyip faize giriyorsun ya da yeni taksit açamıyorsun. ben artık taksit yaptığımda bunun aylık nakit akışımı ne kadar sıkıştırdığına bakıyorum, ürünün peşin fiyatına değil. geçen sene taksit yığınından dolayı bir ay nakit sıkışınca anladım.
  6. taksitli alışverişte vade farkını peşin fiyata ekleyince ortaya çıkan yıllık maliyet, çoğu zaman faizden bile yüksek çıkıyor. ben de bir dönem 'nasılsa bölünüyor' diye her şeyi taksit yaptım, sonra ekstreye bakınca bunun bedava olmadığını anladım.
  7. taksit yaparken vade farkının yıllık bileşik maliyete dönüşünce ne kadar şiştiğini görünce insan bir duruyor, ben de ilk hesapladığımda inanamamıştım. peşin fiyatına taksit sanılan kampanyalarda bile puan ve komisyon dolaylı olarak sana yansıyor, bu yüzden kağıt üstünde faizsiz görünen işin gerçek maliyetini sormadan onay vermemek lazım.
  8. taksitli alışverişte vade farkı yok sanıp seviniyordum, meğer aynı limit daha az harcanabilir kalıyor ve puan-mil birikimi de yavaşlıyor. bu tarz küçük görünen kayıplar yıl sonunda ekstreye bakınca insanı bir güzel dürtüyor.
  9. taksitli alışverişte vade farkı bazen faizden bile pahalıya geliyor, üstüne peşin fiyatına göre pazarlık payını kaçırıyorsun. ben bir kez hesabı tam yapmadan üç taksit yaptım, yıl sonunda aynı ürünün peşin fiyatına göre yüzde onbeş fazla ödediğimi görünce uyandım. kredili sistemi aylık limiti dolan kartta çevirmeye başlayınca asıl maliyet ortaya çıkıyor; taksit rahatlık sanılıyor ama vadeli bir borç sonuçta.
  10. taksit yaparken vade farkını soruyorsun ama asıl maliyet kaçırılan fırsat ve şişen limit baskısında saklı. bir de taksitli harcamayı nakit sanıp bir sonraki ay yine aynı limiti doldurunca ekstre gelince anlıyorsun ne olduğunu.