• bugün (102)
  1. maliyet düşürmek kulağa çok akıllıca geliyor da düşen hisseye ekleme yapmak çoğu zaman zararı büyütmekten başka işe yaramıyor. bu hatayı portföyümün en kötü kalemlerinde iki kez yaptım, üçüncüde aklım başıma geldi.
  2. buna ben de çok düştüm, kağıt düştükçe 'maliyet düşüreyim' deyip ekledim, sonunda pozisyon o kadar büyüdü ki risk portföyün yarısına çıktı. ortalama düşürmek, tezin değişmediğine ve bilançonun bozulmadığına dair bir kanıt gerektiriyor; sadece fiyat düştü diye eklemek farklı bir şey. benim kuralım belli artık: tez bozulduysa ekleme değil çıkış, tez sağlamsa zaten eklemeyi önceden planlamış olmak gerek.
  3. bunu kendim de bedenimde işledim. hisse 10 tl'den alındı, 8'e indi, kur 6 diye iyimserken bir gram gevük yedim, sonra 5'e indi, derken portföyün dörtte biri aynı hissede kaldı. mesele şu: herkese ort ortalama 6'ya çektim diye seviniyorum ama piyasanın trendy hâlâ aşağı yönlü ise bu sadece birleştirilmiş bir kayıp.

    gerçek çözüm maliyetine değil tezine bakmak: şirket hikâyesi bozulmadıysa orta vadede eklemek anlamlı olabiliyor; ama tezde sorun varsa ortalama düşürmek bir iş değil, zarar büyûtme metodudur. her eklemede position sizing'e ve toplam bakiyeye dokunmak şart.
  4. portföydeki düşüşe sadece maliyet düşürmek için alım eklemek, ban uzun zamandır yanlış yaptığım şey gibi görünüyor. senaryo hep aynı: hisse yüzde 10 düşüyor, maliyetleyip ortalamayı düşürecek oluyorsun, bir daha düşüyor ve siz iki kere aynı zararı yaşıyorsunuz. oysa düşüşün sebebi kârı bozmuş bir tek seferlik mi, yapısal mı, bunu ayırmadan kimse ekleme yapmazdı.

    maliyet ortalama düşürmekle özür aynı şeydir; her ikisinde de az önce verdiğiniz parayı tekrar vererek bunu normal tutacağınıza inanmanız gerekiyor. aslında bunu yaparken genelde hatalı olduğunuzu doğrulanmaya yolluyorsunuz, sadece televizyonda görmüşsünüz. bana kalırsa parayı ekstreye eklemek yerine o nakiti ayırıp yapısal olduğundan emin olduğunuz inkisa için saklamışsanız iş değişir; düzenkülas halks eldıkinde yılların verdiği tecrübeya sert orta da böyle bir şey oluyor, kolay değil.
  5. maliyet düşürmek kulağa çok akıllıca geliyor ama çoğu zaman sadece kötü bir pozisyona daha çok para bağlamak oluyor; ben de bunu bir kez yapıp zararı büyütünce anladım. tez bozulduysa maliyet düşürmek değil, oturup neden girdiğini tekrar okumak lazım.
  6. maliyet düşürmek kulağa akıllıca geliyor ama düşen fiyata ekleme yapmak çoğu zaman zararı büyütmekten başka işe yaramıyor; kağıdın tezi bozulmuşsa ortalama yapmak yerine kabul edip çıkmak gerekiyor, bunu birkaç kez pahalı öğrendim.
  7. şirketlerin klasik numarası; gider kısacağız derken asıl kasları kesip uzun vadeli rekabet gücünü bitiriyorlar. ar-ge ve pazarlamadan kısmak çeyrek bilançoda güzel görünüyor ama iki yıl sonra büyümenin durduğunu fark ediyorsun, bu filmi çok izledim ve her seferinde pişman oldum. maliyet düşürmek ile yatırımı ertelemek arasındaki çizgiyi iyi çizmek lazım, yoksa tasarruf diye yediğin şey gelecekteki nakit akışın oluyor.
  8. kâğıt düşüyor, 'ortalama düşürüyorum' diye pozisyonu büyütüyorsun, sonra bir bakmışsın tek hissede tüm portföyün duruyor. bu tarz bir hamle maliyeti gerçekten düşürüyor da riski katlayarak; maliyet düşürmek için tezini yeniden gözden geçirmek şart (bkz: pozisyon boyutlandırma).

    ben de bir dönem 'bu sefer dibi buldum' diye ekleme yaptım, maliyet düştükçe zarar büyüdü; bu hatayı bir kere yapan akıllanıyor ama fatura büyük oluyor.
  9. düşen kağıda 'ortalama düşürüyorum' diyerek her seferinde daha fazla para koymak, çoğu zaman ortalamayı değil sadece zararı büyütüyor. bir de bunu akıllıca bir hamleymiş gibi anlatıp market maker'a destek olmak var, o kısım bence en acıklısı.
  10. hisseyi düşürdükçe ek alıp ortalamamı aşağı çekiyorum diye diye portföyün yarısını tek kağıda yığdığımı sonradan fark ettim. küçük bir zararı kesmek yerine büyük ve derin bir zarara dönüştürmenin en kolay yolu bu oluyor.