-
bu soruya 'bilmem kaç milyon' diye cevap verenlere pek inanmıyorum, çünkü tek doğru bir rakam yok. belirleyici olan beklenen yaşam süresinin ve aylık giderlerin ne olduğu. kabaca güvenli çekim oranı yüzde 3 civarında düşünülürse, yıllık giderinin 25-30 katını ana kaynak olarak biriktirmek akla yatkın. ama emeklilikte yeşil sahil emlakı değil aktif gelirim olsun diyenler için temettü ve kira geliriyle desteklenmiş portföy daha mantıklı. koca bir kere iç can sıkıcı gerçek: bugün bu rakamlar yarın anlamsızlaşabildiği için endeks, enflasyon ve kur üçlüsüne göre planı yılda bir revize etmek gerekiyor.
-
enflasyonun yüzde elliye vurduğu yerde üç yıl önce hesaplanan emeklilik bütçesi bugün anlamsız kalıyor, o yüzden sabit bir rakam yerine aylık giderin katları üzerinden düşünmek daha sağlıklı.
getiriden çok harcama düzenine bakınca kenarda dört yıllık gideri tutan biri benden çok daha rahat görünüyor.
-
hesabı aylık gider üzerinden çıkarmak en pratiği; yıllık harcamanın 25 katı gibi bir katsayı konuşuluyor ama türkiye'de enflasyon yüzünden bu rakam hızla anlamsızlaşıyor. kimisi 'evim var kiram yok' diyerek gideri aşağı çekiyor, kimisi sağlık kalemine ayrı bütçe hesaplıyor. reel getiri düşükken nominal birikime bakıp rahatlamak en klasik hata oluyor, ben de ilk hesabımda ona aldanmıştım.
-
emeklilik hesabı yaparken genel kabul gören yaklaşım şu: harcamalarını bir düzeyde eşitleyip enflasyonun üstünde büyüyen bir varlık bileşini ayarlamak. basit düşünürsen eline geçen aylık gelirin miktarı, o varlık havuzunun yıllık reel getirisiyle harcamanın dengesi demek. ama unutulan şey genelde gider tarafının ileride şişmesi: sağlık, bakım, yedek akçe.
hem de piyasa senaryosu bireyin hayatına giriyor; harcama beklenmedik hastalanmaya ya da destek olunan aile bireyine göre iki kata çıkabiliyor. o yüzden saf matematiksel hesap iyi güzel de sen mutlaka beklenenin ötesini hesapla.
-
bu sorunun net cevabı yok çünkü enflasyon girdiyi her yıl bozuyor. eskiden 1 milyon dolar emekli olana yeter derlerdi, bugün türkiye şartlarında o rakam reel olarak iyiden iyiye eridi. bence önemli olan toplam para değil, o paranın aylık getirisi; yani 40-50 kat yıllık giderin olacak ki çektiğinde anapara az az eridiğinde panik yapmayasın. hesabı yaparken
fire miktarı diye bir kalem koymayı da unutmayasın, doktorlar ve vergi her zaman senin yanında.
(bkz:
emeklilik planlaması)
-
rakam değişiyor elbette; son üç yılda enflasyondan sonra bir milyonun bile bazı şehirlerde sadece bir yıllık yaşam olduğunu yazmıştım, bu bile hesapların her yıl baştan yapılması gerektiğini gösteriyor. benim epey geç anladığım şu oldu: birikimi sadece büyütmek değil, emeklilik moduna geçtiğinde büyük bölümünü temettü ve tahvil gibi ödeme yapan araçlara aktarmak gerekiyor; yoksa 70'inde hâlâ büyüme hissesi kovalayıp her düşüşte sinir krizi geçiriyorum ve o emeklilik modu, emekli maaşı hanesinde değil portföy kadının... o kısım karıştı ama sonuç aynı.
-
enflasyonun yüzde elliyi bulduğu bir ülkede 'şu kadar biriktirsen yeter' diyen herkes yanılıyor çünkü üç yıl sonrasının alım gücünü bugünden hesaplamak mümkün değil. gerçek cevap muhtemelen bir gayrimenkul artı bir miktar döviz artı biraz altın gibi bir sepete işaret ediyor.
-
rakam söyleyenler ya çok iyimser ya da başka bir ülkenin hayat pahalılığından konuşuyor, enflasyonu ve ömrü hesaba katınca net bir sayı hiç çıkmıyor.
ben deneyerek öğrendim ki mesele kaç liran var değil, aylık giderinin kaç katı düzenli pasif akış üretebiliyorsun, yoksa altı sıfırlı bir hesap bile ilk krizde eriyip gidiyor.
-
gençken altı-yedi katı yıllık gider diyorlar da reel getiriyi hesaba katınca rakam her sene kayıyor. otuz yıl sonrasının tüketim listesi elimizde olmadığı için planlı bir numara oluyor bu, tahmin ilerledikçe bozuluyor. bu tarz enflasyon düzeltmeli plana birilerine sormak şart, yoksa boşluğa para biriktirmiş oluruz.
-
emeklilikte ne kadar para yeterli sorusu tek bir rakamla cevaplanamıyor, çünkü enflasyon beklentisi ve aylık harcama düzeni herkeste farklı; sabit 'şu tutar yeter' diyen hesaplara temkinli yaklaşmak lazım. bence mesele birikimi emeklilik öncesi son beş yılda daha muhafazakâr bir dağılıma çekmek ve sağlık giderleri için ayrı bir tampon tutmak.
