emeklilikte ne kadar para yeterli

emeklilik hesabı yapmanın püf noktası tek bir sayı bulmak değil, giderlerini gerçekçi tahmin etmek. aylık harcamanın yıllık tutarını 25 ile çarpınca kaba bir hedef çıkıyor ama enflasyonu es geçince o rakam hızla buharlaşıyor. bu tarz bir hesapta sağlık giderlerini de eklemeyi unutanlar sonradan pişman oluyor.

(bkz: enflasyonun alım gücüne etkisi)

kimine göre 5 milyon, kimine göre 50 milyon, çünkü mesele birikim değil gider kaleminin ne olduğu. ben hesabı yaparken enflasyonu katıyorum, 25 yıl sonrasının kirasını ve sağlık giderini bugünün rakamıyla düşünmek hayal görmek olur.

(bkz: reel getiri)

dört yüz bin lira emekli maaşı alıp sıfır harcamayanla yurtdışı seyahati yapanın "yeterli" çizgisi aynı olamaz. kendime sorduğum soru net: aylık kaç lira, hiç çalışmadan beni kurtarır?

bugünün harcamasını 20-25 katıyla çarpıp 'tamam bu iş bitti' demek kolay ama enflasyonu hesaba koyunca o rakam her yıl sessizce eriyor; kendi hesabımda aylık gideri baz alıp üstüne 10 yıllık bir enflasyon payı koyunca asıl hedefin sandığımdan uzağa kaçtığını gördüm.

280 bin liram var, ayda 25 bin gidiyor desem teorik olarak 11 ay dayanır ama enflasyonla bu rakam daha da küçülüyor, sanırım hesap tutmak işin en kolay kısmıydı. emeklilik planı yaparken parayı değil zamanı hesaplamak lazımmış.

bu soruya herkesin cevap vermesi çok kolay da, kimse kendi giderini söyleyemiyor. çünkü aslında soru kaç para kaldı değil, ayda ne kadarla yaşayasın. kirada ve tek başına yaşayan için üç bin beş yüz dolar başka bir hayat, eşiyle ve evi olan için aynı rakam cömert. oyuzden reel getiri ve enflasyon hesabını önce kendi mutfak masrafınızda yapın derim, tablolar sonra gelir.

herkes rakam soruyor ama asıl değişken aylık gider ve enflasyon; 10 milyon bugün iyi, beş yıl sonra muamma. kendi hesabımda yıllık giderin 25 katı gibi bir çarpanı baz alıyorum, yine de temkinliyim.

emeklilikte ne kadar para yeterli sorusunun tek cevabı yok; aylık giderinin 20-25 katını hedeflemek konuşulur ama enflasyonu görünce bu hesap sürekli kayıyor. temettü hisseleri, mevduat faizi ya da kira derken asıl mesele görünen rakam değil, kaç yıl idare ettiğin.

bu topraklarda en zor sorulardan birisi bu. 5 milyon derseniz bugün cazip gelir, on yıl sonra rakam anldıbını yitirmiş olur. formül aslında karmaşık değil ya: aylık harcamanı yıllık kaç ay ve nasıl yaşamak istediğin üzerinden kur, sonra da üzerine hayali bir sağlık kalemi kalemi ekle bu tarz bînh hesapları insanı birden çok gerçekçi, çok yorucu zannediyor.

sonuç olarak ben artık tek bir sayı yerine aralık düşünüyorum. 25 kat kuralı hani harcamanın sabit gelir yaratması için çıkarılıyor. tur da üstüne 6-12 ay gidecek nakit fonun durması ve enflasyona karşı bir getiri kuyruğunda tutmak zorunda. son baktığımda en kritik soru, çıktığın gün başını sokacak kira mı ev mi olduğuydu.

bugünün rakamıyla konuşmak çok riskli, çünkü on yıl sonraki alım gücünü kimse net bilemiyor. bence soru 'ne kadar para lazım'dan çok 'ayda ne kadarı sabit gelsin'e evrilmeli; yoksa enflasyonda o birikim sessizce eriyor.

bunu 5 milyon diye ezberleyen tanıdıklarım var, 800 binle rahat yaşayan da; mesele aslında portföyün büyüklüğünden çok aylık harcaman ve bunu karşılayan pasif gelir oranı.

ben kendi hesabımda şöyle bakıyorum: giderimin 25 katı bir birikim varsa, %4 çekim kuralını da hesaba katınca geçinebiliyorum — asıl can sıkıcı kısım emeklilikte de enflasyonun senden emekli olmaması.